Hiệu quả từ lợi thế tự nhiên

Đặc khu Kiên Hải sở hữu cấu trúc địa lý đặc thù với tổng diện tích hơn 3.350 km2, nhưng có đến hơn 99% là diện tích mặt biển. Với 23 hòn đảo lớn nhỏ quần tụ, địa hình nơi đây tạo ra những vùng vịnh kín gió, nước sâu-điều kiện để phát triển nuôi trồng thủy sản xa bờ. Trong bối cảnh nguồn lợi thủy sản tự nhiên đang dần cạn kiệt, việc chuyển dịch từ khai thác sang nuôi trồng không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết.

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện Kiên Hải nhiệm kỳ 2020-2025 và tầm nhìn đến năm 2030 đã xác định rõ: Quyết tâm đưa Kiên Hải trở thành địa phương đứng tốp đầu về sản lượng nuôi trồng thủy sản và là trung tâm du lịch trọng điểm của tỉnh. Ông Nguyễn Quốc Tuấn, Bí thư Đặc khu Kiên Hải, nhấn mạnh: “Đây là nhiệm vụ vừa cấp bách, vừa mang tính chiến lược lâu dài. Phát triển nuôi biển không chỉ để tăng trưởng kinh tế mà còn là cơ sở để ngư dân bám biển, góp phần bảo vệ chủ quyền biển đảo”.

Cuộc cách mạng nuôi biển tại Kiên Hải đang dần thay đổi diện mạo nhờ việc chuyển đổi từ lồng bè gỗ truyền thống sang lồng nhựa HDPE hiện đại. Ghé thăm ấp An Phú, chúng tôi gặp ông Mai Văn Hiệp, một trong những hộ dân tiên phong thay đổi tư duy sản xuất. Được sự hỗ trợ từ Trung tâm Khuyến nông, ông Hiệp chuyển sang nuôi cá mú trân châu bằng lồng HDPE kết hợp thức ăn công nghiệp. Kết quả thật bất ngờ với tỷ lệ cá sống đạt trên 91%, cá lớn nhanh, ít dịch bệnh. “Lồng nhựa chịu được sóng to, độ bền cao nên mình tự tin nuôi xa khơi. Dùng thức ăn công nghiệp giúp môi trường sạch hơn, lợi nhuận cũng cao hơn trước nhiều” ông Hiệp phấn khởi chia sẻ.

Tương tự, mô hình của bà Võ Thị Thắm tại ấp Hòn Tre cũng là một điểm sáng. Với 40 lồng HDPE nuôi đa dạng các loại cá giá trị cao như cá bớp, cá mú, cá chim vây vàng, mỗi năm gia đình bà xuất bán gần 40 tấn cá, thu về lợi nhuận khoảng 1 tỷ đồng.

Tính đến nay, toàn đặc khu đã có 215 hộ nuôi với gần 1.200 lồng, tổng thể tích trên 756.000 m3 Những con số này không chỉ là sản lượng, mà còn là sinh kế bền vững cho hơn 1.200 lao động địa phương. Thu nhập bình quân đầu người của đặc khu năm 2024 đã đạt mức ấn tượng 73,25 triệu đồng/năm. Đáng chú ý, Kiên Hải hiện không còn hộ nghèo và đã hoàn thành 100% mục tiêu xóa nhà tạm, nhà dột nát.

Để đưa ngành nuôi biển đi xa hơn, Kiên Hải không chỉ dừng lại ở quy mô hộ gia đình mà đang trải thảm đỏ đón các tập đoàn lớn. Hiện nay, Tập đoàn Mavin và Công ty Australis Việt Nam đã khảo sát và được chấp thuận chủ trương đầu tư các dự án nuôi biển công nghiệp tại quần đảo Nam Du. Việc các doanh nghiệp hàng đầu thế giới về công nghệ nuôi biển chọn Nam Du làm bến đỗ kỳ vọng sẽ tạo ra một cú hích lớn. Điều này không chỉ giúp ứng dụng tự động hóa, cảm biến IoT vào quản lý vùng nuôi mà còn giải quyết bài toán chuỗi giá trị, từ con giống, thức ăn đến chế biến xuất khẩu.

Dù đạt được nhiều thành tựu, lộ trình tiến ra biển lớn của Kiên Hải vẫn còn không ít rào cản. Theo đó, công tác quản lý vùng nuôi đôi khi còn chồng lấn với hoạt động bảo tồn và du lịch. Hệ thống hậu cần, kho lạnh và cơ sở chế biến tại chỗ vẫn chưa theo kịp tốc độ phát triển. Việc tiếp cận vốn vay lãi suất thấp để đầu tư lồng HDPE (vốn có chi phí đầu tư ban đầu cao) vẫn là trở ngại với nhiều hộ dân. Ô nhiễm môi trường cục bộ và dịch bệnh từ nguồn giống không ổn định vẫn luôn là mối đe dọa thường trực…

Hiện đại, xanh và bền vững

Bước vào nhiệm kỳ 2025-2030, Đặc khu Kiên Hải xác định 3 khâu đột phá chiến lược: Ưu tiên phát triển dịch vụ, du lịch và nuôi biển công nghiệp tập trung; Ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ, chuyển đổi số vào quản lý môi trường nước và dịch bệnh; Hoàn thiện kết cấu hạ tầng đồng bộ, đặc biệt là các cảng cá kết hợp hậu cần logistics.

Địa phương cũng đề ra 8 nhóm giải pháp trọng tâm, trong đó nhấn mạnh việc liên kết “4 nhà”: Nhà nước-Nhà khoa học-Nhà doanh nghiệp-Nhà nông. Mục tiêu là hình thành chuỗi giá trị khép kín, xây dựng thương hiệu thủy sản Kiên Hải đủ sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Để hiện thực hóa tầm nhìn này, đặc khu Kiên Hải đã có những kiến nghị cụ thể lên cấp Trung ương và Tỉnh. Trong đó, trọng tâm là các cơ chế chính sách đặc thù về tín dụng, bảo hiểm thủy sản và miễn giảm tiền thuê mặt nước biển. Đặc biệt, việc sớm đưa các dự án của Mavin và Australis vào hoạt động sẽ là minh chứng cho mô hình nuôi biển hiện đại.

Phát triển nuôi biển tại Kiên Hải không chỉ là câu chuyện về những tấn cá, những con số tăng trưởng kinh tế, mà còn là biểu tượng của tinh thần quật khởi, làm chủ biển trời của người dân nơi đây. Với sự đồng lòng của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân, tin rằng trong tương lai gần, Kiên Hải sẽ trở thành một “vành đai xanh” trên biển Tây Nam-nơi kinh tế phát triển bền vững hòa quyện với vẻ đẹp hoang sơ của thiên nhiên và sự vững chãi của chủ quyền quốc gia.