Trong từng giai đoạn, công tác đối ngoại nhân dân có những nhiệm vụ cụ thể và xuất phát từ những nhiệm vụ cụ thể đó, chúng ta có những phương châm hoạt động, hình thức tổ chức vận động bạn bè quốc tế phù hợp để đạt hiệu quả cao nhất trong việc thực hiện sứ mệnh độc đáo của mình, góp phần xứng đáng thực hiện đường lối đối ngoại của Đảng, của Nhà nước.
Đó là đánh giá của ông Vũ Xuân Hồng, nguyên Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam - người đã có hơn 40 năm gắn bó với công tác đối ngoại nhân dân về vị trí, vai trò và đóng góp của đối ngoại nhân dân trong thực hiện đường lối đối ngoại của Việt Nam.
Phóng viên: Là một trong 3 trụ cột của nền ngoại giao Hồ Chí Minh, cùng với đối ngoại đảng và ngoại giao nhà nước, đối ngoại nhân dân đã có những đóng góp thiết thực cho sự nghiệp cách mạng cũng như trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước. Vậy xin ông cho biết, những đóng góp của công tác đối ngoại nhân dân, đặc biệt trong 40 năm tiến hành công cuộc Đổi mới?
Ông Vũ Xuân Hồng: Năm 2025 là dịp kỷ niệm 80 năm ngày khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Trong suốt quá trình từ khi thành lập nước đến nay, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh, đối ngoại nhân dân, với tư cách là một trong ba trụ cột của nền ngoại giao Hồ Chí Minh hiện đại, cùng với đối ngoại đảng và ngoại giao nhà nước, đã có những đóng góp quan trọng trong việc vận động bạn bè quốc tế đoàn kết, ủng hộ Việt Nam trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng đất nước sau hòa bình và hội nhập quốc tế.
Từ khi Việt Nam thực hiện công cuộc Đổi mới, trên cơ sở đổi mới tư duy về công tác ngoại giao của Đảng và Nhà Nước, đối ngoại nhân dân đã chủ động đổi mới mạnh mẽ, thực hiện những hình thức hoạt động sáng tạo mới, đóng góp hiệu quả cho sự nghiệp đổi mới của cả nước.
Đối ngoại nhân dân đã góp phần thay đổi nhận thức của nhân dân thế giới về Việt Nam từ là một cuộc chiến thành một đất nước đang nỗ lực khắc phục hậu quả chiến tranh, phấn đấu vì hòa bình, hữu nghị và hợp tác với cộng đồng quốc tế.
Thông qua các hoạt động đối ngoại nhân dân, bạn bè quốc tế đã hiểu rõ hơn về lịch sử, văn hóa, truyền thống, đất nước, con người Việt Nam, về ý chí, quyết tâm, tinh thần đoàn kết và khát vọng xây dựng đất nước đàng hoàng hơn, to đẹp hơn của nhân dân Việt Nam. Nhờ đó, quá trình vận động và đấu tranh xóa bỏ cấm vận đối với Việt Nam, hòa giải, bình thường hóa quan hệ với các nước lớn đều được sự đoàn kết, ủng hộ nhiệt tình, tích cực và hiệu quả của bạn bè quốc tế.
Với phương châm "chủ động, linh hoạt, sáng tạo và hiệu quả", trong suốt 4 thập kỷ qua, đối ngoại nhân dân đã một mặt tiếp tục vận động bạn bè quốc tế đã từng ủng hộ Việt Nam trong thời kỳ đấu tranh giành độc lập dân tộc chuyển sang hỗ trợ, giúp đỡ Việt Nam trong tình hình mới; đồng thời chủ động tiếp cận, phát triển quan hệ với các tổ chức, cá nhân quan tâm tới Việt Nam như các tổ chức nhân đạo, từ thiện, giới trí thức, khoa học, các nhà nghiên cứu, các tổ chức phi chính phủ để bằng kinh nghiệm, kiến thức, kỹ năng và nguồn lực của họ giúp cho Việt Nam khắc phục hậu quả chiến tranh, hỗ trợ nạn nhân chất độc da cam và những người tàn tật, xóa đói giảm nghèo, khôi phục lại hạ tầng cơ sở về y tế về giáo dục, khắc phục hậu quả thiên tai, biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường, phát triển bền vững…Các tổ chức và cá nhân trên cũng là những lực lượng hết sức tích cực đoàn kết và ủng hộ Việt Nam trong những vấn đề quốc tế khu vực, hội nhập, hợp tác quốc tế song phương và đa phương.
Phóng viên: Như ông đã nêu ở trên, có thể khẳng định, đối ngoại nhân dân đã có nhiều đóng góp vào những thành tựu chung của đường lối đối ngoại Việt Nam trong thời kỳ Đổi mới. Vậy theo ông đâu là yếu tố để công tác đối ngoại nhân dân đạt được những kết quả trên?
Ông Vũ Xuân Hồng: Trước hết, phải khẳng định rằng, chúng ta có những cơ sở nền tảng rất quan trọng đó là: sự nghiệp chính nghĩa của nhân dân Việt Nam; là đường lối đối nội đối ngoại đúng đắn của Đảng, Nhà nước; là truyền thống hòa hiếu, thủy chung với bè bạn, uống nước nhớ nguồn của dân tộc Việt Nam.
Những tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về đoàn kết trong nước, đoàn kết quốc tế, thêm bạn bớt thù, lấy dân làm gốc, kết hợp sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại…là kim chỉ nam cho công tác ngoại giao nói chung của nhà nước và công tác đối ngoại nhân dân nói riêng.
Sự phối hợp chặt chẽ của ba trụ cột đối ngoại đảng, ngoại giao nhà nước và đối ngoại nhân dân tạo thành sức mạnh tổng hợp của nền ngoại giao hiện đại Việt Nam. Sự quan tâm, hỗ trợ của các cơ quan Đảng, Nhà nước và các tầng lớp nhân dân là những yếu tố quan trọng để đối ngoại nhân dân phát triển và trưởng thành.
Các lực lượng làm công tác đối ngoại nhân dân trong cả nước đã thực sự có những đổi mới trong tư duy, sáng tạo trong hình thức hoạt động và xây dựng tổ chức, đào tạo cán bộ đáp ứng yêu cầu của tình hình mới. Sự đoàn kết ủng hộ động viên khích lệ của bạn bè quốc tế cũng là một yếu tố rất quan trọng để đối ngoại nhân dân có những thành tựu như vừa qua.
Phóng viên:nTrên cơ sở các chủ trương, định hướng lớn về đối ngoại và hội nhập quốc tế được đưa ra trong các Văn kiện Đại hội Đảng, ngày 24/1/2025, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 59-NQ/TW “Về hội nhập quốc tế trong tình hình mới”. Vậy theo ông, việc ban hành Nghị quyết số 59 có ý nghĩa như thế nào trong việc thực hiện đường lối đối ngoại của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay?
Việc ban hành Nghị quyết 59 đánh dấu một bước mới trong tư duy chiến lược của Đảng ta về đối ngoại và hội nhập quốc tế với nội dung, nhiệm vụ cho cả hệ thống chính trị và đặc biệt là các lực lượng trực tiếp tham gia vào công tác đối ngoại, hội nhập quốc tế, trong đó có đối ngoại nhân dân.
Ông Vũ Xuân Hồng: Tiến tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam, trên cơ sở tổng kết lý luận và thực tiễn của quá trình Đổi mới, Bộ Chính trị đã ban hành một số nghị quyết hết sức quan trọng trong đó có Nghị quyết số 59-NQ/TW “Về hội nhập quốc tế trong tình hình mới”.
Việc ban hành Nghị quyết 59 đánh dấu một bước mới trong tư duy chiến lược của Đảng ta về đối ngoại và hội nhập quốc tế với nội dung, nhiệm vụ cho cả hệ thống chính trị và đặc biệt là các lực lượng trực tiếp tham gia vào công tác đối ngoại, hội nhập quốc tế, trong đó có đối ngoại nhân dân.
Trên cơ sở quán triệt các Nghị quyết của Đại hội lần thứ XIV của Đảng sắp tới và nội dung Nghị quyết 59 của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới, công tác đối ngoại nhân dân của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cần đề ra chương trình hành động của mình để tiếp tục phát huy truyền thống, đóng góp xứng đáng nhất trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc ta.
Phóng viên: Trong bối cảnh hiện nay, việc sắp xếp lại bộ máy là cần thiết để công tác đối ngoại nhân dân phát huy hiệu quả, thiết thực và góp phần nâng cao vị thế Việt Nam. Vậy ông đánh giá như thế nào về nhận định trên?
Ông Vũ Xuân Hồng: Việc sắp xếp lại tổ chức, bộ máy vừa qua trong đó có việc các tổ chức chính trị xã hội, các tổ chức quần chúng nhân dân được tổ chức lại trong mái nhà chung của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là một cơ hội vô cùng thuận lợi để công tác đối ngoại nhân dân được tổ chức lại, nâng cao sức mạnh tổng hợp của các lực lượng làm đối ngoại nhân dân trong tình hình mới.
Nếu như trước đây, các lực lượng làm công tác đối ngoại của các tổ chức thành viên Mặt trận Tổ quốc tuy đều làm công tác đối ngoại với các đối tác của mình nhưng sự phối hợp với nhau trong nước còn rất hạn chế, đặc biệt sự kết nối các đối tác của các tổ chức ở nước ngoài còn rất lỏng lẻo, chưa tạo thành một mạng lưới bạn bè quốc tế của Việt Nam ở mỗi nước và các khu vực.
Nay với mô hình tổ chức mới thì sự chỉ đạo về công tác đối ngoại nhân dân do Trung ương Mặt trận Tổ quốc lãnh đạo sẽ được tập trung hơn. Nguồn lực về cán bộ, về tổ chức, về cơ sở vật chất đảm bảo cho công tác này được tổ chức lại để có sự phối hợp ở trong nước và kết nối bạn bè, đối tác của nhân dân Việt Nam ở bên ngoài sẽ chặt chẽ, hiệu quả hơn rất nhiều. Các tổ chức thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam có thể chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ lẫn nhau trong hoạt động đối ngoại nhân dân để thực hiện tốt nhất nhiệm vụ được giao.
Tôi tin tưởng rằng, việc sắp xếp tổ chức mới này sẽ mang tới cho công tác đối ngoại nhân dân nguồn lực, sức mạnh mới để hoàn thành nhiệm vụ của mình trong tình hình mới.
Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!
