Đồng bào dân tộc giàu nghị lực

Dưới cái nắng hanh hao của những ngày đầu năm 2026, chúng tôi tìm về xóm Đầu Doi, xã Hòn Đất. Tiếng nhào trộn đất bành bạch, tiếng lách cách của khuôn mẫu hòa cùng mùi khói đặc trưng từ những lò nung tạo nên một bản giao hưởng lao động hăng say.

Xóm Đầu Doi từng là “thủ phủ” của nghề làm lò đất với hơn 200 hộ dân bám trụ. Trải qua bao thăng trầm của kinh tế thị trường, số hộ giữ nghề nay chỉ còn đếm trên đầu ngón tay với khoảng 7-8 gia đình. Thế nhưng, điều đáng quý là ngọn lửa trong những lò nung ấy chưa bao giờ tắt. Anh Lâm Bảo Sơn (41 tuổi), một người con của đồng bào Khmer, hiện là chủ cơ sở làm lò lớn nhất vùng, chính là người đang nắm giữ “linh hồn” của xóm nhỏ này.

Vừa nhanh tay nhào nặn khối đất ẩm, anh Sơn vừa bộc bạch: “Mẹ tôi là người Khmer, tôi muốn giữ cái nghề này như giữ lại một phần linh hồn của tổ tiên. Nghề làm lò đất ở đây đã hơn 100 tuổi, nó đòi hỏi sự kiên nhẫn và đôi bàn tay khéo léo. Giữ lửa cho lò cũng chính là giữ gìn bản sắc mộc mạc, nghĩa tình của người Khmer mình.”

Hiện nay, cơ sở của anh Sơn không chỉ làm lò truyền thống mà còn đa dạng hóa sản phẩm, từ lò than đến lò củi với mức giá bình dân từ 30.000 đến 98.000 đồng/cái. Sản phẩm từ xóm nhỏ này theo những chuyến ghe đi khắp lục tỉnh miền Tây. Với mức thu nhập ổn định từ 400.000-500.000 đồng/ngày, những người thợ như anh Sơn không chỉ thoát nghèo bền vững mà còn xây dựng được cuộc sống sung túc ngay trên mảnh đất quê hương.

Câu chuyện vượt khó của ông Danh Út ở xã Định Hòa lại mang một sắc màu khác-sắc màu của sự nhạy bén và khát vọng đổi đời trong thời đại mới. Từng là hộ nghèo bền bỉ nhiều năm, bước ngoặt đến với gia đình ông vào cuối năm 2023 khi được địa phương hỗ trợ 10 triệu đồng từ nguồn vốn dành cho hộ vừa thoát nghèo.

Thay vì dùng số tiền đó để chi tiêu sinh hoạt như nếp nghĩ cũ, ông Út đã đưa ra một quyết định táo bạo: Đầu tư vào mô hình nuôi lươn không bùn. Đến nay, bể lươn của ông đã có hơn 3.000 con, giá trị ước tính gần 80 triệu đồng. Không dừng lại ở đó, ông còn tận dụng kỹ năng xây dựng để trở thành một “thầu khoán” uy tín tại địa phương, chuyên thi công nhà cấp 4 giá rẻ cho bà con trong phum sóc. “Nhà nước trao cho mình ‘cần câu’ thì mình phải tự ý thức lao động. Mỗi năm hai cha con xây được vài căn nhà, thu nhập thêm gần trăm triệu đồng. Có chí thì làm gì cũng ra tiền” ông Út phấn khởi chia sẻ khi đứng trước ngôi nhà khang trang của mình.

Câu chuyện của anh Sơn, ông Út chính là những lát cắt điển hình cho sự thay đổi tư duy của đồng bào dân tộc thiểu số An Giang: Không còn tâm lý trông chờ, ỷ lại vào trợ cấp, mà đã chủ động nắm bắt cơ hội, biến nguồn lực hỗ trợ thành đòn bẩy để làm giàu.

Sự vươn lên của các cá nhân sẽ khó có được sự bứt phá nếu thiếu đi vai trò định hướng và trợ lực từ chính quyền. Giai đoạn 2021-2024, tỉnh An Giang đã bố trí nguồn ngân sách khổng lồ gần 986 tỷ đồng để thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Theo ông Danh Phúc, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh An Giang, việc đầu tư đồng bộ hạ tầng đã tạo ra sự đồng thuận lớn, củng cố lòng tin của đồng bào vào đường lối của Đảng. Những con số thống kê hiện nay đã vẽ nên một bức tranh hoàn toàn khác biệt so với 5 năm trước: 100% xã vùng dân tộc thiểu số đã có đường ô tô đến tận trung tâm. 98,6% hộ dân được sử dụng điện lưới quốc gia. 100% xã có trạm y tế đạt chuẩn, đảm bảo chăm sóc sức khỏe ngay tại cơ sở.

Đặc biệt, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều toàn tỉnh đã có bước giảm ngoạn mục, từ 1,9% (năm 2020) xuống chỉ còn 0,91% vào cuối năm 2025. Đây được coi là một “kỳ tích” đối với một tỉnh biên giới có thành phần dân tộc đa dạng và địa hình phức tạp như An Giang.

Giữ gìn phát triển bản sắc dân tộc

Để phát triển bền vững, An Giang xác định giáo dục và văn hóa là hai chân kiềng quan trọng bên cạnh kinh tế. Toàn tỉnh hiện có 9 trường phổ thông dân tộc nội trú và 1 trường trung cấp nghề dành riêng cho con em đồng bào.

Việc bảo tồn ngôn ngữ và bản sắc văn hóa được đặt lên hàng đầu. Hiện có 47 điểm trường dạy tiếng Khmer trên toàn tỉnh. Chỉ riêng dịp hè năm 2025, gần 12.000 học sinh đã theo học tại các lớp học trong chùa-một nét đẹp giáo dục gắn liền với tín ngưỡng. Những lễ hội truyền thống như Chôl Chnăm Thmây, Sene Đôn Ta (Khmer), Roya Haji (Chăm) hay Tết Nguyên tiêu (Hoa) không chỉ được tổ chức trang trọng mà còn trở thành sản phẩm du lịch cộng đồng độc đáo, mang lại nguồn thu mới cho bà con.

An Giang vừa bước vào một chương mới sau sáp nhập địa giới hành chính và Đại hội Đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030. Trong hành trình phía trước, tỉnh xác định phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu vẫn là nhiệm vụ trọng tâm với ba trụ cột chiến lược: Đẩy mạnh chuyển đổi số, đưa công nghệ vào phum sóc, giúp bà con tiếp cận thương mại điện tử và kỹ thuật sản xuất tiên tiến; Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, trong đó chú trọng chính sách cử tuyển và đào tạo nghề gắn với nhu cầu thị trường; Giữ vững an ninh biên giới, xây dựng thế trận lòng dân vững chắc, cùng nhau bảo vệ đường biên giới hòa bình, hữu nghị.

Với tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân 5,68% giai đoạn 2021-2025, An Giang đang sở hữu nền tảng vững chắc để tự tin bước vào nhiệm kỳ mới.

Sự đổi thay ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số An Giang hôm nay không chỉ đo đếm bằng những con đường nhựa thẳng tắp hay những ngôi nhà cao tầng mọc lên sát nhau, mà giá trị nhất chính là nụ cười rạng rỡ của bà con khi cái đói, cái nghèo đã lùi xa vào quá khứ. Ngọn lửa từ những lò đất ở Đầu Doi vẫn đang cháy, như chính khát vọng vươn lên chưa bao giờ nguội lạnh của con người nơi vùng đất biên thùy này.

Tỉnh An Giang là nơi quần cư của 29 dân tộc, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 9,53% dân số (hơn 472.100 người). Đông nhất là người Khmer (hơn 399.000 người), tiếp đến là người Hoa (hơn 46.500 người) và người Chăm (gần 21.600 người). Hiện tỉnh có 65 xã, phường thuộc vùng dân tộc thiểu số được hưởng các chính sách ưu đãi đặc biệt, tạo tiền đề quan trọng cho sự phát triển toàn diện trong tương lai.