Giải ngân cao trong bối cảnh nhiều thách thức
Theo Sở Tài chính Thành phố Hồ Chí Minh, tính đến ngày 31/1/2026, tổng giá trị giải ngân vốn đầu tư công của thành phố đạt 114.307 tỷ đồng, tương đương 95% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Đây là kết quả đáng chú ý nếu đặt trong bối cảnh năm 2025 là năm đầu thực hiện Luật Đầu tư công mới (Luật số 58/2024/QH15) và đồng thời triển khai sắp xếp lại đơn vị hành chính, chuyển sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp
Trong năm, Thành phố đã bố trí vốn cho 2.870 dự án hạ tầng-xã hội với tổng mức hơn 27.337 tỷ đồng, đồng thời thẩm định, tham mưu chủ trương đầu tư 54 dự án để chuẩn bị cho kế hoạch trung hạn giai đoạn 2026-2030. Quy mô kế hoạch đầu tư công năm 2025 được giao lên tới 120.323 tỷ đồng, chiếm khoảng 13,2% tổng vốn đầu tư công toàn quốc, tiếp tục khẳng định vai trò “đầu tàu” của thành phố trong kích thích tăng trưởng kinh tế.
So với năm trước, vốn đầu tư công của thành phố tăng hơn 40.500 tỷ đồng, tương đương mức tăng 10,7%. Đây không chỉ là sự gia tăng về lượng mà còn cho thấy kỳ vọng lớn của Trung ương đối với vai trò dẫn dắt của thành phố trong giai đoạn phục hồi và phát triển mới.
Tuy vậy, bức tranh giải ngân năm 2025 cũng có sự phân hóa rõ nét. Nếu như nửa đầu năm, tỷ lệ giải ngân đạt khoảng 40% kế hoạch thì đến quý III/2025 ghi nhận sự chững lại, đặc biệt trong hai tháng 7 và 8, khi tỷ lệ giải ngân thấp so với kỳ vọng.
Nguyên nhân quan trọng xuất phát từ độ trễ chính sách. Luật Đầu tư công mới có hiệu lực từ đầu năm 2025 nhưng đến tháng 4/2025 Chính phủ mới ban hành nghị định hướng dẫn. Tiếp đó, Luật số 90/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số luật (trong đó có Luật Đầu tư công) có hiệu lực từ ngày 25/6/2025, song phải đến ngày 18/10/2025 mới có nghị định hướng dẫn. Ngoài ra, việc sắp xếp lại đơn vị hành chính sau hợp nhất cũng tạo ra độ trễ ngắn hạn.
Bất chấp những khó khăn trên, thực tế cho thấy, đầu tư công vẫn đóng vai trò là động lực quan trọng giúp Thành phố Hồ Chí Minh hoàn thành và đưa vào sử dụng nhiều công trình, dự án trọng điểm. Nổi bật là các dự án hạ tầng kết nối nhà ga T3 sân bay Tân Sơn Nhất, các tuyến đường mới và công trình cải tạo giao thông đô thị; Metro số 1 (Bến Thành-Suối Tiên) chính thức vận hành; nhiều công trình y tế, văn hóa-du lịch như Bảo tàng Tôn Đức Thắng, Rạp xiếc Phú Thọ đi vào hoạt động.
Các dự án quy mô lớn tiếp tục được thúc đẩy mạnh mẽ, gồm cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh-Mộc Bài (giai đoạn 1) khởi công; dự án kênh Tham Lương-Bến Cát-Nước Lên thông xe kỹ thuật gần 15 km; Metro số 2 (Bến Thành-Tham Lương) khởi công; các dự án Vành đai 3, Vành đai 4 và Vệ sinh môi trường giai đoạn 2 triển khai đúng tiến độ với nhiều hạng mục sẵn sàng đưa vào khai thác.
Những công trình này không chỉ cải thiện diện mạo đô thị mà còn tạo nền tảng hạ tầng quan trọng cho không gian phát triển mới của Thành phố Hồ Chí Minh sau hợp nhất, tăng cường liên kết vùng và nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
Chính sách thông suốt-động lực mới sau hợp nhất
Bước sang năm 2026, Thành phố Hồ Chí Minh được giao tổng vốn đầu tư công khoảng 148.000 tỷ đồng, mức cao kỷ lục trong nhiều năm qua. Thành phố xác định mục tiêu giải ngân 100% vốn đầu tư công, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm, mang ý nghĩa chính trị-kinh tế đặc biệt quan trọng
Để bảo đảm mục tiêu đề ra, lãnh đạo thành phố yêu cầu các đơn vị xây dựng và phân bổ kế hoạch vốn từ sớm, cho phép chủ đầu tư lập tiến độ chi tiết ngay từ đầu năm. Cơ chế điều hành được siết chặt theo nguyên tắc “6 rõ”, gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả giải ngân. Thành phố cũng yêu cầu các đơn vị sử dụng vốn xây dựng kế hoạch giải ngân chi tiết ngay từ đầu năm làm cơ sở ban hành kế hoạch giải ngân theo tháng, quý.
Thành phố rút ngắn tối thiểu 30% thời gian giải quyết thủ tục đầu tư, đẩy mạnh chuyển đổi số trong giám sát và điều hành, kiên quyết điều chuyển vốn khỏi các dự án chậm tiến độ sang dự án trọng điểm có sức lan tỏa cao.
Thành phố sẽ yêu cầu các chủ đầu tư khẩn trương phối hợp với các sở, ngành để hoàn chỉnh thủ tục, phân bổ sớm vốn dự phòng và đẩy nhanh tiến độ giải ngân, coi đây là giải pháp then chốt để hoàn thành mục tiêu năm 2026.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được nhấn mạnh: Công tác giải phóng mặt bằng là trung tâm của điều hành đầu tư công bởi không có mặt bằng thì không có dự án, không có giao thông, không có các công trình tiện ích khác được triển khai.
Đồng ý quan điểm này, Tiến sĩ Đỗ Thiên Anh Tuấn, Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright cho rằng: Giải phóng mặt bằng và tái định cư là khâu quyết định tiến độ nhiều dự án. Việc chuẩn bị sớm quỹ đất, phương án tái định cư, bảo đảm chính sách bồi thường minh bạch, nhất quán và bàn giao mặt bằng đồng bộ theo toàn tuyến sẽ giúp rút ngắn thời gian thực hiện và tránh gián đoạn thi công
Nhìn tổng thể, kết quả giải ngân đầu tư công năm 2025 cho thấy, Thành phố Hồ Chí Minh đã vượt qua nhiều thách thức về thể chế và tổ chức để giữ vững vai trò đầu tàu tăng trưởng. Bước vào giai đoạn 2026-2030, với quy mô vốn lớn và không gian phát triển mới sau hợp nhất, thành phố đang đứng trước cơ hội bứt phá mạnh mẽ. Điều kiện tiên quyết là tiếp tục hoàn thiện chính sách, rút ngắn thủ tục, lấy giải phóng mặt bằng làm khâu đột phá và gắn trách nhiệm người đứng đầu với hiệu quả thực hiện. Khi chính sách thực sự thông suốt, đầu tư công sẽ tiếp tục là động lực then chốt, tạo nền tảng vững chắc cho thành phố tăng tốc và phát triển bền vững trong giai đoạn mới.
