Ươm mầm “hạt giống đỏ” từ học sinh, sinh viên ưu tú

Vừa qua, trong buổi lễ trao bằng tốt nghiệp đợt 2-năm 2025 của Trường đại học Sư phạm kỹ thuật - Đại học Đà Nẵng, có một sinh viên đã trở thành tâm điểm chú ý của toàn hội trường với thành tích đặc biệt: Tốt nghiệp xuất sắc sớm hơn một năm, là “Sinh viên 5 tốt” cấp Trung ương, “Thanh niên tiên tiến làm theo lời Bác”… và từng được kết nạp Đảng ngay khi còn ngồi ghế giảng đường, đó là Lê Anh Vân, ra trường với điểm trung bình tích lũy 3,92/4.

Đối với tập thể sinh viên lớp 22DL1 Công nghiệp kỹ thuật ô-tô, Anh Vân quả là một trường hợp “con nhà người ta” đúng nghĩa. Trong những năm học tại Trường đại học Sư phạm kỹ thuật - Đại học Đà Nẵng, chàng trai sinh năm 2004 đã “sưu tập” cho mình hàng loạt phần thưởng về học tập, rèn luyện như “cú đúp” danh hiệu “Sinh viên 5 tốt” và “Sao tháng Giêng” cấp Trung ương năm 2025, Giải đặc biệt Cuộc thi “Sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp” năm 2025, liên tiếp giành nhiều loại học bổng của nhà trường, đồng thời là tác giả của nhiều bài báo khoa học được công bố ở cả trong và ngoài nước.

Với tư duy luôn đặt bản thân vào thử thách để gặt hái tiến bộ trong thực tiễn, Lê Anh Vân mạnh dạn đặt ra mục tiêu học vượt ngay từ khi còn học năm nhất. Mùa hè đầu tiên của những năm ngồi ghế giảng đường, nam sinh quê Đà Nẵng tập trung nghiên cứu, đề ra một thời gian biểu nghiêm ngặt, ưu tiên các môn mang tính nền tảng cùng “chỉ tiêu” rõ ràng: Mỗi kỳ học vượt hơn 20 tín chỉ.

Cứ như vậy, ngoài thời gian sinh hoạt cá nhân và tập thể thao, mỗi ngày của Vân đều xoay quanh guồng quay “lý thuyết - thực hành - ôn luyện”. Mặc dù sắp xếp thời gian rất khoa học, nhưng phương pháp này cũng đôi lúc khiến Vân rơi vào căng thẳng, áp lực, thậm chí mất ngủ, stress kéo dài. Tuy nhiên, thay vì bỏ cuộc, chàng “Sinh viên 5 tốt” đã tìm đến hoạt động nghiên cứu khoa học. Cũng từ đây, Lê Anh Vân đã trở thành tác giả, đồng tác giả của 9 bài báo khoa học, công bố trên nhiều tạp chí, hội thảo khoa học trong cũng như ngoài nước.

Giành nhiều giải thưởng từ cấp trường đến Trung ương, nên mỗi năm học đối với Vân đều đong đầy những kỷ niệm đẹp. Trong số này, chàng trai Gen Z tự hào, trân trọng hơn cả là việc được vinh dự đứng vào hàng ngũ của Đảng dịp cuối năm 2024, khi học mới năm thứ ba. Nhờ đó, Vân càng thêm quyết tâm hoàn thành sớm chương trình học để được cống hiến vào sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước nói chung, nâng cao hiệu quả ngành giáo dục nói riêng.

Bằng những nỗ lực không ngừng, thay vì 4,5 năm, Lê Anh Vân đã hoàn tất toàn bộ chương trình học của chuyên ngành Công nghệ kỹ thuật ô-tô trong 3 năm. Nói về hướng đi trong tương lai gần, Vân cho biết muốn tiếp tục rèn luyện để trở thành giảng viên chính thức tại Trường đại học Sư phạm Kỹ thuật - Đại học Đà Nẵng.

Các thống kê mới đây cho thấy, hiện nước ta có khoảng 5,8 triệu học sinh, sinh viên. Đây là lực lượng trẻ, chủ yếu trong độ tuổi từ 16 đến 25, có trình độ học vấn ngày càng cao, năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, nhanh nhạy trong tiếp thu tri thức mới; đồng thời giàu nhiệt huyết, có lý tưởng, song cũng dễ bị tác động bởi những luồng thông tin đa chiều trong đời sống xã hội.

Nắm bắt xu hướng trên, những năm qua, tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Sinh viên Việt Nam luôn chú trọng, không ngừng tăng cường hiệu quả công tác xây dựng đội ngũ đảng viên trẻ trong học sinh, sinh viên.

Công tác xây dựng Đảng ở khu vực thanh niên trường học được triển khai dựa trên các nguyên tắc: Bảo đảm tính kế thừa, trẻ hóa đội ngũ giảng viên; góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên trong tương lai; tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong thanh niên và nhà trường; chủ động bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường học đường; khơi dậy khát vọng cống hiến, đóng góp cho sự nghiệp xây dựng đất nước.

Tuy nhiên, thực tế lại chỉ ra rằng, dù tỷ lệ đoàn viên là học sinh, sinh viên chiếm tới xấp xỉ 47% tổng số đoàn viên trên cả nước, nhưng tỷ lệ giới thiệu đoàn viên ưu tú để Đảng xem xét kết nạp trong khối trường học từ năm 2010 tới nay chỉ dao động trong khoảng 16-21%, thấp hơn nhiều so với khối địa bàn dân cư là từ 40-54%.

Tương tự, tỷ lệ đoàn viên được kết nạp Đảng trong khu vực trường học cũng không cao, chỉ chiếm trung bình khoảng 6% tổng số đoàn viên ưu tú được đứng vào hàng ngũ của Đảng. Ngoài ra, những đảng viên trẻ được kết nạp lại tập trung chủ yếu ở khối đại học, cao đẳng; trong khi đó khối trung học phổ thông, trung tâm giáo dục nghề nghiệp-giáo dục thường xuyên lại rất thấp. Tình trạng tương tự cũng có thể thấy ở khu vực học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số, tôn giáo…

Theo đồng chí Lâm Tùng, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Sinh viên Việt Nam, những hạn chế nêu trên bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân. Trong đó, dễ thấy nhất là do mức độ quan tâm đến việc phấn đấu trở thành đảng viên ở một bộ phận học sinh, sinh viên còn chưa cao, thậm chí có trường hợp có động cơ chưa thật sự đúng đắn. Ngoài ra, việc chuyển đổi từ đào tạo theo niên chế sang đào tạo theo tín chỉ khiến sinh hoạt chi đoàn ở nhiều trường đại học, cao đẳng thiếu ổn định, nặng tính hình thức… gây hạn chế môi trường rèn luyện, thử thách đoàn viên.

“Cùng với đó, có thể kể đến một số bất cập như hình thức tuyên truyền về phát triển đảng viên chưa đủ sức hấp dẫn đối với các bạn trẻ; nhận thức về công tác phát triển Đảng trong học sinh, sinh viên giữa các cấp ủy còn khác nhau… Nhưng xét tổng thể, vẫn còn đó những vướng mắc về cơ chế, quy định, tính liên thông trong đánh giá; một số quy định về độ tuổi, tiêu chuẩn, quy trình phát triển đảng viên là học sinh trung học phổ thông chưa thật sự thống nhất; thiếu cơ chế chuyển tiếp trong đánh giá, theo dõi đoàn viên ưu tú từ trung học phổ thông lên đại học, cao đẳng”, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Sinh viên Việt Nam nhận định.

Để từng bước tháo gỡ khó khăn, nâng cao chất lượng công tác phát triển Đảng trong khu vực học sinh, sinh viên, Trung ương Đoàn, Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam đã ban hành nhiều văn bản, nghị quyết, kế hoạch và hướng dẫn chi tiết đẩy mạnh giới thiệu đoàn viên ưu tú để Đảng xem xét kết nạp thông qua những hoạt động thiết thực, cụ thể.

Tiêu biểu, có thể kể đến đợt sinh hoạt chính trị “Tuổi trẻ Việt Nam tự hào tiến bước dưới cờ Đảng”, cuộc vận động “Đoàn viên thanh niên phấn đấu trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam”; các diễn đàn “Đảng với sinh viên - Sinh viên với Đảng”, “Tôi - người cộng sản trẻ tuổi”; các cuộc thi Olympic các môn khoa học Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh “Ánh sáng soi đường”, “Tự hào Việt Nam”, Hành trình “Đến với địa chỉ đỏ” và đặc biệt là các phong trào “Sinh viên 5 tốt”, “Học sinh 3 rèn luyện”, “Học sinh 3 tốt”…

Trung ương Đoàn đã chỉ đạo tổ chức Đoàn, Hội Sinh viên cấp trường rà soát, tổng hợp và giới thiệu đoàn viên ưu tú với cấp ủy Đảng cùng cấp gắn với những ngày lễ lớn trong năm; hằng quý, có nhận xét về quá trình phấn đấu, rèn luyện của đoàn viên ưu tú để cấp ủy quan tâm, xem xét kết nạp. Bên cạnh đó, tổ chức Đoàn cũng phối hợp cấp ủy cùng cấp triển khai gặp gỡ, lắng nghe ý kiến, tâm tư, nguyện vọng, đề xuất thực tiễn của đoàn viên ưu tú song song với nhiều hội thảo, diễn đàn, tọa đàm về nâng cao chất lượng công tác phát triển Đảng trong sinh viên.

Chia sẻ với phóng viên Báo Nhân Dân, đồng chí Nguyễn Minh Triết, Bí thư Thường trực Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội Sinh viên Việt Nam, cho hay: Hiện, các cấp bộ Đoàn trên cả nước đang tích cực vận dụng nhiều mô hình hay, cách làm sáng tạo trong phát hiện, bồi dưỡng đoàn viên ưu tú để Đảng xem xét kết nạp.

Đối với nhóm tạo nguồn, bồi dưỡng đảng viên trẻ từ sớm trong học sinh, sinh viên, có thể kể đến các mô hình “Tổ tu dưỡng phát triển Đảng” của các Tỉnh đoàn Lai Châu, Quảng Ninh; “Câu lạc bộ cảm tình Đảng” của Đoàn Trường đại học Yersin Đà Lạt. Tiêu biểu trong nhóm phát huy vai trò hạt nhân của đảng viên trẻ trong nhà trường có mô hình “Một đảng viên + một đoàn viên ưu tú” của Đoàn Trường đại học Nông lâm Thành phố Hồ Chí Minh, “Chi bộ sinh viên” của Đoàn Thanh niên thành phố Hà Nội.

Ngoài ra, còn có các nhóm mô hình gắn phát triển Đảng với sinh hoạt chính trị, giáo dục truyền thống, nhóm đổi mới phương thức phát hiện, định hướng tư tưởng cho sinh viên…

“Các nhóm giải pháp là sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong nhiệm vụ rèn luyện đạo đức, lối sống, tác phong cho thanh niên, học sinh, sinh viên. Qua đây, góp phần tạo chuyển biến rõ nét về cả nhận thức và hành động, từng bước hình thành những chuẩn mực, giá trị đẹp để tạo nguồn thanh niên, học sinh, sinh viên có phẩm chất, năng lực, uy tín, đáp ứng yêu cầu công tác phát triển đảng viên trong giai đoạn mới”, đồng chí Nguyễn Minh Triết nói.