Cà Mau đánh thức tiềm năng kinh tế biển, khát vọng trở thành cực tăng trưởng xanh

Vị thế mới và tư duy đột phá về hướng biển

Với diện tích tự nhiên được mở rộng lên gần 8.000 km², cùng quy mô dân số khoảng 2,6 triệu người, Cà Mau sau hợp nhất sở hữu một vị thế “độc nhất vô nhị” tại Việt Nam: Ba mặt giáp biển với bờ biển trải dài hơn 310km và bao trọn cả phía Biển Đông lẫn bờ biển Tây. Lợi thế này chính là chìa khóa vàng mở ra không gian phát triển mới, giải phóng hoàn toàn những dư địa tăng trưởng vốn bị kìm nén trước đây.

Báo cáo chính trị trình Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ I (nhiệm kỳ 2025-2030) đã nhìn thẳng vào thực tế và tiềm năng nêu trên, với thông điệp đanh thép và xuyên suốt: Kinh tế biển không chỉ dừng lại là một thế mạnh tiềm năng, mà buộc phải trở thành trụ cột tăng trưởng thực thụ. Đây sẽ là động lực chính để đưa Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) của tỉnh đạt mức tăng trưởng bình quân 10%/năm trở lên.

Chia sẻ đầy về tầm nhìn chiến lược trong giai đoạn bước ngoặt này, đồng chí Nguyễn Hồ Hải, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau nhấn mạnh: “Năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt, là năm bản lề để Cà Mau kiến tạo tương lai. Tỉnh sẽ dồn toàn lực, tập trung cụ thể hóa 3 đột phá chiến lược. Trong đó, tôi nhấn mạnh phát triển kinh tế biển là mũi nhọn tiên quyết, đưa Cà Mau trở thành tỉnh mạnh về biển, làm giàu từ biển nhưng phải trên nền tảng cốt lõi là phát triển bền vững”.

Lời khẳng định của người đứng đầu Đảng bộ tỉnh Cà Mau cho thấy sự chuyển dịch mạnh mẽ trong tư duy quản lý, chuyển từ khai thác tự nhiên sang kinh tế xanh, từ phát triển diện rộng sang phát triển chiều sâu.

“Song mã” chiến lược: Tôm công nghệ cao và Năng lượng tái tạo

Để hiện thực hóa mục tiêu đầy tham vọng là đưa kinh tế biển và thuần biển đóng góp từ 40-45% tổng thu ngân sách vào năm 2030, Cà Mau không đầu tư dàn trải mà tập trung nguồn lực vào các ngành có lợi thế cạnh tranh tuyệt đối. Dựa trên quy hoạch tỉnh bài bản, hai mũi nhọn chiến lược được xác định rõ ràng là Công nghiệp chế biến thủy sản và Năng lượng tái tạo.

Về thủy sản, Cà Mau đang thực hiện tái cấu trúc ngành hàng tôm. Hình ảnh những vuông tôm quảng canh truyền thống phụ thuộc hoàn toàn vào thiên nhiên đang dần nhường chỗ cho tư duy công nghiệp hiện đại. Tỉnh đang hình thành các vùng nuôi siêu thâm canh quy mô lớn tại các khu vực như Vĩnh Hậu, Hòa Bình, Đầm Dơi, Cái Nước, Phú Tân, Đầm Thị Tường... gắn chặt với công nghiệp chế biến sâu để gia tăng giá trị.

Trao đổi về định hướng này, đồng chí Lữ Quang Ngời, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau, cho biết: “Chiến lược của Cà Mau không chỉ là nuôi nhiều, mà là chế biến sâu và tinh. Chúng tôi sẽ tập trung tối đa cho phát triển công nghiệp chế biến từ chính nguồn nguyên liệu tại chỗ. Đặc biệt là con tôm-lợi thế nổi trội của địa phương, phải đáp ứng được những tiêu chuẩn khắt khe nhất để thâm nhập sâu vào các thị trường xuất khẩu khó tính”.

Với bờ biển dài cùng tốc độ gió và bức xạ nhiệt lý tưởng, Cà Mau đang nổi lên như một cục nam châm thu hút hàng tỷ USD đầu tư vào năng lượng tái tạo.

Tính đến cuối năm 2025, bức tranh năng lượng của tỉnh đã có những gam màu rực rỡ khi hàng chục dự án điện gió hoàn thành, đấu nối vào lưới điện Quốc gia với tổng công suất gần 900MW. Không dừng lại ở đó, hàng loạt dự án điện gió, điện mặt trời ven biển và ngoài khơi đang được gấp rút hoàn thiện thủ tục pháp lý.

Cà Mau với khát vọng bứt phá, hiện thực hóa tầm nhìn cực tăng trưởng

Tầm nhìn đến năm 2030 của Cà Mau là phấn đấu nâng tổng công suất phát điện tăng thêm khoảng 4.000 MW. Con số này không chỉ để đáp ứng nhu cầu nội tại của các khu kinh tế, đô thị ven biển, mà với khoảng 1.000 MW từ năng lượng tái tạo (điện gió, mặt trời, sinh khối...), Cà Mau tham vọng trở thành trụ cột năng lượng xanh của cả khu vực Tây Nam Bộ. Khi đó, Cà Mau không chỉ tự chủ năng lượng mà còn giữ vai trò trung tâm xuất khẩu năng lượng sạch cho toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Phá vỡ thế “ốc đảo” và cam kết phát triển xanh bền vững

Dù sở hữu tiềm năng to lớn, nhưng điểm nghẽn hạ tầng giao thông khiến Cà Mau nhiều năm qua vẫn như một “ốc đảo”, là vùng trũng của khu vực. Nhận diện rõ thách thức này, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I đã đặt ưu tiên số 1 cho phát triển hạ tầng.

Hiện nay, tuyến cao tốc Cà Mau-Đất Mũi đang được tỉnh phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành Trung ương để khẩn trương đẩy nhanh tiến độ. Đây được xem là trục xương sống huyết mạch kết nối cực Nam Tổ quốc với mạng lưới giao thông Quốc gia. Tuy nhiên, tham vọng lớn nhất, mang tính thay đổi cục diện kinh tế vùng, chính là siêu dự án Cảng nước sâu Hòn Khoai.

Được định vị là cảng lưỡng dụng, vừa phục vụ kinh tế hàng hải, logistics, vừa đảm bảo an ninh quốc phòng, Hòn Khoai mang trong mình kỳ vọng của bao thế hệ người dân Đất Mũi.

Nhìn về tương lai của dự án này, Đảng viên Tô Quốc Nam, nguyên Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Cà Mau (cũ) không giấu được sự xúc động và kỳ vọng: “Cảng Hòn Khoai không chỉ là một công trình, nó là giấc mơ. Vài năm nữa, khi cảng đi vào hoạt động, nó sẽ là cửa ngõ giao thương quốc tế, phá tan thế “ốc đảo” bao đời nay của Cà Mau. Đó sẽ là tiền đề để các khu kinh tế, khu công nghiệp ven biển mọc lên sầm uất, hàng hóa của bà con nông dân sẽ từ đây mà vươn thẳng ra thế giới”.

Bên cạnh hạ tầng cứng, Cà Mau cũng chú trọng “hạ tầng xanh” thông qua du lịch sinh thái. Các dự án lấn biển tại Nhà Mát, du lịch sinh thái tại Đầm Thị Tường hay các khu rừng phòng hộ ven biển (Khai Long, Đất Mũi) đang được triển khai với mục tiêu biến Cà Mau thành điểm đến hấp dẫn trên bản đồ du lịch Việt Nam. Chuỗi sản phẩm du lịch liên kết ven biển và vùng sinh thái ngập nước đặc thù sẽ là điểm nhấn thu hút du khách.

Đặc biệt, điểm sáng nhân văn nhất trong tư duy phát triển giai đoạn 2026-2030 chính là sự cam kết đoạn tuyệt với mô hình tăng trưởng nóng. Bài toán đánh đổi môi trường lấy kinh tế đã hoàn toàn bị loại bỏ. Thay vào đó, Cà Mau kiên định với mô hình tăng trưởng xanh và kinh tế tuần hoàn.

Tỉnh cam kết quản lý, bảo vệ và khai thác tài nguyên biển theo phương thức tổng hợp. Các hệ sinh thái biển được bảo tồn nghiêm ngặt; rừng phòng hộ ven biển-lá chắn xanh trước biến đổi khí hậu, sẽ được đẩy mạnh trồng mới. Chính sách cho ngư dân cũng đi vào thực chất hơn: Hỗ trợ nâng cấp thiết bị giám sát hành trình (VMS) để chống khai thác IUU, và quan trọng hơn là lộ trình chuyển đổi nghề bền vững cho những tàu cá không còn nhu cầu khai thác, đảm bảo sinh kế lâu dài cho người dân. Song song đó, thế trận quốc phòng toàn dân cũng được củng cố với các Đề án Hải đội Dân quân thường trực và công trình phòng thủ trên đảo Hòn Khoai.

Chiến lược phát triển kinh tế biển giai đoạn 2026-2030 không chỉ là những con số khô khan, mà là hành trình hiện thực hóa khát vọng thịnh vượng cho người dân vùng cực Nam Tổ quốc. Mục tiêu GRDP bình quân đầu người đạt hơn 6.000 USD vào năm 2030 sẽ là minh chứng rõ ràng nhất cho sự chuyển mình của vùng đất này-một Cà Mau giàu từ biển, mạnh lên nhờ biển và xanh mãi với biển…!

Mục tiêu “chiến lược” kinh tế biển Cà Mau giai đoạn 2026-2030: GRDP bình quân: Đạt 10%/năm trở lên; Các ngành kinh tế biển và thuần biển đóng góp 40%-45%; GRDP bình quân đầu người đạt hơn 6.000 USD vào năm 2030; Tổng sản lượng thủy sản cả giai đoạn đạt 7,46 triệu tấn, kim ngạch xuất khẩu 5 năm khoảng 17 tỷ USD; Giải quyết việc làm cho lao động ven biển bình quân 15.000 người/năm…