Kỳ tích trên vùng đất mặn

Xã Đông Hòa sở hữu diện tích tự nhiên hơn 15.000 ha, nằm trong vùng tiếp giáp bán đảo Cà Mau với đặc thù xâm nhập mặn thường xuyên. Trong quá khứ, độ mặn của nước từng được xem là “kẻ thù” của cây lúa, là bài toán hóc búa cho sinh kế của hàng ngàn hộ dân. Thế nhưng, thay vì chống lại thiên nhiên, Đảng bộ và nhân dân xã Đông Hòa đã chọn cách sống chung, biến thách thức thành lợi thế bằng mô hình luân canh lúa-tôm thuận thiên.

Bước ngoặt lịch sử đến vào ngày 10/01/2025, khi 824,6 ha diện tích tôm sú nuôi trên đất lúa của xã chính thức được Hội đồng Quản lý Nuôi trồng Thủy sản quốc tế (ASC) cấp chứng nhận. Đây là cột mốc chói lọi, đưa con tôm Đông Hòa tiến thẳng vào những thị trường khó tính nhất như EU, Mỹ và Nhật Bản. Hiện nay, toàn xã đã có 259 hộ với 321 ao nuôi đạt chuẩn quốc tế này, hình thành nên một mạng lưới liên kết chặt chẽ với 14 hợp tác xã và 61 tổ hợp tác.

Tại ấp Trung Hòa-“thủ phủ” của mô hình này, câu chuyện làm giàu từ nông nghiệp hữu cơ không còn là xa vời. Ông Nguyễn Minh Tân (42 tuổi), một nông dân điển hình tại tổ 6, chia sẻ rằng lợi nhuận bền vững đến từ việc kiên quyết nói “không” với thuốc trừ sâu hóa học.

Năm 2024, trên diện tích 7 ha lúa-tôm, ông Tân thu hoạch 6 tấn lúa/ha với giá bán 7.300 đồng/kg. Riêng từ lúa, ông bỏ túi 210 triệu đồng lợi nhuận. Cộng thêm nguồn thu từ tôm sú sinh thái, tổng thu nhập của gia đình đạt mức 450-500 triệu đồng/năm. “Sản xuất hữu cơ giúp giảm chi phí đầu vào rất lớn. Dù năng suất có thể không cao bằng cách sạ dày dùng hóa chất, nhưng bù lại giá thành cao, đất đai không bị bạc màu, nông sản lại an toàn tuyệt đối”, ông Tân phấn khởi cho biết.

Tương tự, ông Phan Văn Cam (55 tuổi) ở tổ 5 cũng thu về trên 300 triệu đồng từ 4 ha canh tác. Những tấm gương như ông Tân, ông Cam đã chứng minh một chân lý mới tại Đông Hòa: Nông nghiệp sạch chính là con đường ngắn nhất dẫn đến sự thịnh vượng.

Hệ sinh thái cộng sinh: “Con tôm ôm cây lúa”

Bản chất của mô hình tại Đông Hòa là một vòng tuần hoàn sinh học hoàn hảo, nơi tôm và lúa hỗ trợ nhau cùng phát triển: Cây lúa làm sạch môi trường; Con tôm cung cấp dưỡng chất.

Theo đó, sau một vụ tôm, chất thải hữu cơ lắng đọng trở thành nguồn dinh dưỡng dồi dào cho cây lúa. Rễ lúa giúp lọc nước, hấp thụ độc chất, cải tạo nền đáy ruộng cho vụ tôm kế tiếp. Tôm sinh trưởng trong ruộng lúa tiêu diệt sâu hại, trong khi chất thải của chúng là phân bón hữu cơ trực tiếp, giúp nông dân giảm 80-100% việc sử dụng phân bón hóa học.

Sự hợp tác này đã cho ra đời những hạt gạo ST24, ST25, Đài Thơm 8 đạt chuẩn hữu cơ. Theo thống kê vụ mùa 2024-2025, thu nhập bình quân của người dân đạt từ 100-130 triệu đồng/ha/năm, cao gấp đôi so với canh tác truyền thống.

Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Hiệp Lực Nguyễn Minh Dân đơn vị nòng cốt tại địa phương, cho biết: “Bình quân xã viên có lợi nhuận cao hơn từ 2-3 lần so với sản xuất cũ. Việc ứng dụng kỹ thuật nuôi tôm sú hai giai đoạn luân canh lúa hữu cơ không chỉ giúp thích ứng biến đổi khí hậu mà còn đảm bảo đầu ra ổn định nhờ các hợp đồng bao tiêu giá cao”.

Dù đạt được những thành tựu ấn tượng, lãnh đạo xã Đông Hòa vẫn thẳng thắn nhìn nhận những rào cản: Sự manh mún trong diện tích canh tác, áp lực từ biến đổi khí hậu và việc ứng dụng công nghệ cao còn chưa đồng bộ.

Tại Đại hội đại biểu Đảng bộ xã Đông Hòa lần thứ I (nhiệm kỳ 2025-2030) vừa diễn ra vào tháng 8/2025, định hướng phát triển đã được vạch rõ với phương châm: “Đoàn kết-Dân chủ-Kỷ cương-Đổi mới-Phát triển”. Xã Đông Hòa đề ra 3 khâu đột phá chiến lược: Khai thác tối ưu tiềm năng tôm-lúa; Chuyển đổi số và công nghệ cao; Hạ tầng và Logistics.

Xã Đông Hòa tập trung phát triển mô hình đạt chuẩn ASC, kết hợp công nghệ chế biến để xuất khẩu trực tiếp. Ứng dụng thiết bị bay không người lái (drone), hệ thống IoT quan trắc môi trường và truy xuất nguồn gốc bằng mã QR. Tranh thủ nguồn lực đầu tư cụm công nghiệp Thạnh Phú, xây dựng Trung tâm Logistics và nâng cấp các tuyến giao thông kết nối quốc lộ, tạo đòn bẩy cho thương mại-dịch vụ.

Phát biểu chỉ đạo tại Đại hội, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang Nguyễn Thanh Phong nhấn mạnh: “Đông Hòa cần phát huy vai trò chủ thể của nông dân và doanh nghiệp. Chính quyền phải chuyển nhanh từ quản lý sang phục vụ, kiến tạo, đặt lợi ích của người dân lên hàng đầu để không ai bị bỏ lại phía sau”.

Xã Đông Hòa phấn đấu thu nhập bình quân đầu người đến năm 2030 đạt trên 105 triệu đồng/năm; giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới 0,5%. Để đạt được con số này, xã kiên quyết thực hiện 5 nhóm giải pháp trọng tâm: Quy hoạch vùng nguyên liệu tập trung (Gắn liền với Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao của Chính phủ, xóa bỏ sự manh mún); Thắt chặt liên kết “4 nhà” (Doanh nghiệp không chỉ bao tiêu mà phải đồng hành cùng nông dân từ khâu chọn giống đến kỹ thuật); Hiện đại hóa hậu cần (Xây dựng hệ thống kho lạnh, trung tâm sơ chế ngay tại vùng nguyên liệu để giảm thất thoát sau thu hoạch); Tôn trọng môi trường (Bảo vệ hệ sinh thái rừng ngập mặn và tái sử dụng phế phẩm nông nghiệp) và Cải cách hành chính (Xây dựng chính quyền “gần dân, sát dân”, tinh gọn bộ máy để phục vụ doanh nghiệp và người dân tốt nhất).

Hành trình xây dựng vùng nguyên liệu tôm sinh thái-lúa hữu cơ tại Đông Hòa không chỉ là câu chuyện về năng suất hay lợi nhuận thuần túy. Đó là minh chứng cho tinh thần quật khởi của một vùng đất mặn, nơi con người biết dựa vào thiên nhiên để kiến tạo tương lai.

Khi con tôm và cây lúa cùng hòa quyện trong một hệ sinh thái sạch, đó cũng là lúc sự thịnh vượng bền vững gõ cửa từng nếp nhà. Bí thư Đảng ủy xã Lê Ngọc Tùng cùng đội ngũ lãnh đạo mới khẳng định quyết tâm đưa Đông Hòa thành một biểu tượng của nông nghiệp sinh thái hiện đại-nơi mỗi hạt gạo, con tôm đều mang theo khát vọng vươn tầm quốc tế của người nông dân miền Tây.