Một trong các nhiệm vụ trọng tâm mà Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Tây Ninh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 đặt ra là: “Phát triển kinh tế đi đôi với tiến bộ và công bằng xã hội; phát triển văn hóa, con người. Tập trung triển khai thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 71-NQ/TW, ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo… Triển khai xây dựng, đưa vào hoạt động có hiệu quả trường liên cấp bán trú, nội trú tại các xã biên giới. Giữ gìn, bảo vệ và phát huy giá trị bản sắc văn hóa đặc trưng của tỉnh, giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ”…
Chính vì vậy, công tác vun đắp tình yêu quê hương cho thế hệ trẻ tại Tây Ninh qua văn học và thơ ca là nhiệm vụ chính trị hàng đầu và khá đặc biệt so với các địa phương khác. Theo Sở Giáo dục và Đào tạo Tây Ninh, trong nhiệm kỳ 2020-2025 và các tháng đầu tiên thực hiện Nghị quyết nhiệm kỳ 2025-2030, ngành giáo dục đã đưa văn học, thơ ca Tây Ninh (văn thơ Tây Ninh) vào chương trình giảng dạy. Từ đó, học sinh có một góc nhìn mới về văn hóa truyền thống của con người ở địa phương để bồi đắp tình yêu, sự trân trọng, tự hào về quê hương của mình.
Sở Giáo dục và Đào tạo Tây Ninh cho biết, theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo về ban hành Chương trình Giáo dục phổ thông, đã xác định rõ: “Nội dung giáo dục của địa phương là những vấn đề cơ bản hoặc thời sự về văn hoá, lịch sử, địa lí, kinh tế, xã hội, môi trường, hướng nghiệp,... của địa phương bổ sung cho nội dung giáo dục bắt buộc chung thống nhất trong cả nước, nhằm trang bị cho học sinh những hiểu biết về nơi sinh sống, bồi dưỡng cho học sinh tình yêu quê hương, ý thức tìm hiểu và vận dụng những điều đã học để góp phần giải quyết những vấn đề của quê hương”.
Vì vậy, để trang bị cho học sinh những hiểu biết về đất và người Tây Ninh, bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước thì văn thơ Tây Ninh là một nội dung được chú trọng nhất khi đưa vào giảng dạy trong các trường phổ thông. Thông qua các giờ học văn thơ Tây Ninh, các em học sinh có cơ hội tiếp xúc với nhiều tác phẩm, được trải nghiệm đọc, tìm hiểu, nghiên cứu, sưu tầm. Điều đó đã giúp học sinh không chỉ phát huy được năng lực văn học mà còn cảm nhận được vẻ đẹp riêng của con người Tây Ninh trong những giai đoạn thăng trầm của lịch sử. Từ đó, các em biết đồng cảm, thấu hiểu, trân trọng những giá trị tinh thần của vùng đất và con người ở nơi mình đang sinh sống: những phong tục, tập quán, lối sống, tinh thần chiến đấu, lao động,…
Theo Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Tây Ninh, ngoài văn học thơ ca Việt Nam, văn thơ Tây Ninh được dạy trong nhà trường hai tiết/năm học với hai thể loại ca dao, thơ và truyện dân gian, truyện ngắn. Vì vậy, học sinh chưa được cung cấp cái nhìn toàn cảnh về diện mạo văn học Tây Ninh, chưa khơi gợi học sinh tìm hiểu, sưu tầm, nghiên cứu, lan tỏa nền văn học tỉnh nhà. Từ năm 2018-2026, văn thơ Tây Ninh được tăng thời lượng chín tiết/năm học với nhiều thể loại hơn. Ngoài thơ, truyện còn có các bài lý luận, bài nghiên cứu và có cả các bài khái quát về các chặng đường phát triển của văn học tỉnh Tây Ninh.
“Phát triển kinh tế đi đôi với tiến bộ và công bằng xã hội, nâng cao chỉ số phát triển con người, thực hiện hiệu quả chủ trương “không để ai bị bỏ lại phía sau”. Bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử-văn hóa, gắn với phát triển du lịch; đẩy mạnh giáo dục đạo đức, nhân cách, lối sống văn minh; nâng cao chất lượng cuộc sống nhân dân” cũng là một trong bốn nhiệm vụ trọng tâm mà Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Tây Ninh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 đặt ra, và chúng ta phải thực hiện cho bằng được”, Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Tây Ninh Đặng Thị Phượng nhấn mạnh!
Trường Trung học phổ thông chuyên Hoàng Lê Kha (phường Tân Ninh) thông tin, ở các tiết học, giáo viên giảng dạy cho học sinh theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực viết kết hợp nói và nghe, học sinh không chỉ được hình thành năng lực ngôn ngữ, năng lực sáng tạo, năng lực tự học, năng lực giao tiếp,… mà còn khơi gợi hứng thú tìm hiểu, nghiên cứu, mở rộng hiểu biết về tác giả, tác phẩm văn học Tây Ninh. Vì vậy, việc dạy văn thơ Tây Ninh (còn gọi là chương trình giáo dục địa phương ) không chỉ là sự tác động một chiều từ phía giáo viên mà học sinh còn là những chủ thể sáng tạo trong quá trình thuyết minh, giới thiệu tác giả, tác phẩm. Hoạt động này lan tỏa, tạo sự kết nối từ trang sách đến cuộc đời. Từ đó, học sinh có một góc nhìn mới về văn hóa truyền thống của con người ở địa phương để bồi đắp tình yêu, sự trân trọng, tự hào về quê hương của mình.
Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Nguyễn Thị Bé (phường Gò Dầu), Trương Thị Hạnh, cho biết thêm: “Từ năm 2018, chương trình giáo dục phổ thông ở Tây Ninh đã được triển khai ở tất cả các lớp từ lớp 1 đến lớp 12, do đó nội dung giáo dục địa phương cũng được triển khai đồng hành. Nghĩa là, từ đây học sinh sẽ được trang bị một cách toàn diện nhất về thành tựu mọi mặt của văn thơ Tây Ninh. Văn học nghệ thuật Tây Ninh được đưa vào giảng dạy trong chương trình bao gồm hai bộ phận: văn học dân gian và văn học viết”.
Theo Trường Trung học phổ thông Bến Cầu (xã Bến Cầu), văn học dân gian còn được đưa vào giảng dạy ở lớp 10 nhằm giới thiệu khái quát đặc điểm các thể loại của văn học dân gian Tây Ninh. Bởi nằm trong mạch ngầm phát triển của văn học Nam bộ, truyện dân gian Tây Ninh có đầy đủ các thể loại như thần thoại, truyền thuyết, sử thi, truyện cổ tích... nổi bật là những truyện, giai thoại về địa danh tên đất, tên người có công khai hoang lập ấp, chống giặc ngoại xâm, bảo vệ cuộc sống của nhân dân. Văn vần phát triển phong phú, đa dạng như hát ru, hò, lí... nội dung phản ánh vẻ đẹp của quê hương và những phong tục tập quán trong lao động, sản xuất, chiến đấu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Về văn học viết, các chuyên đề “Thơ Tây Ninh”, “Truyện Tây Ninh” còn được giảng dạy ở lớp 11, 12. Trong chuyên đề “Thơ Tây Ninh”, học sinh được tiếp cận các tác phẩm: Hoa Bạch Mai trên núi Bà (Sương Nguyệt Anh), Bức tranh xuân (Thẩm Thệ Hà), Về Tây Ninh (Phan Kỷ Sửu), Tình yêu người lính (Ngọc Tình)... Ở chuyên đề “Truyện Tây Ninh”, các em có cơ hội tìm hiểu các tác phẩm: Ngoài kia trời rộng nước trong (Vân An), Cà na đắng (Nhất Phượng), Mai rừng (Phước Hội)... Những tác phẩm này mang đậm “chất Tây Ninh”, xây dựng hình ảnh những con người miền Đông chân chất, giản dị nhưng gan góc, can trường.
