Không chỉ dừng lại ở không gian trưng bày hay tuyên truyền, mô hình này đang từng bước trở thành điểm tựa quan trọng trong công tác chuyển đổi số ở cơ sở, góp phần nâng cao dân trí số, cải cách hành chính và lan tỏa tinh thần học tập suốt đời trong cộng đồng dân cư.
Từ nhu cầu thực tiễn đến ý tưởng sáng tạo
Thực tế tại Phường Minh Phụng cho thấy, nhu cầu tra cứu thủ tục hành chính, sử dụng dịch vụ công trực tuyến, tiếp cận thông tin chính thống và học tập kỹ năng số của người dân ngày càng tăng. Tuy nhiên, một bộ phận không nhỏ người cao tuổi, người lao động tự do, hộ khó khăn vẫn gặp nhiều rào cản khi tiếp cận công nghệ.
Cùng với đó, 36 Tổ công nghệ số cộng đồng của phường dù đã được thành lập nhưng còn thiếu không gian ổn định để tập huấn, hỗ trợ người dân và triển khai nhiệm vụ thường xuyên. Từ hạn chế, khó khăn này, Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Phường Minh Phụng đã tổ chức khảo sát, lắng nghe ý kiến nhân dân, đoàn thể, khu phố để tìm lời giải phù hợp.
Người lớn tuổi như chúng tôi thường rất ngại thao tác trên các thiết bị số nhưng khi đến đây, được các cán bộ hướng dẫn, chỉ dẫn tận tình thì các nhu cầu thủ tục hành chính đã nhanh chóng được giải quyết. Đây là vấn đề rất cần nhân rộng để công tác chuyển đổi số tiếp cận hiệu quả đến nhiều đối tượng người dân hơn nữa.
Ông Trần Văn Hai, 70 tuổi, ngụ Phường Minh Phụng
Sau khi được Ban Thường vụ Đảng ủy phường thống nhất chủ trương, ý tưởng xây dựng “Trạm thông tin số và học tập trực tuyến cộng đồng” ra đời. Có thể nói, đây là mô hình được thiết kế dựa trên nhu cầu thực tế, đặt người dân vào vị trí trung tâm phục vụ.
Trạm thông tin số được bố trí tại sảnh trong trụ sở Ủy ban Mặt trận Tổ quốc phường, với diện tích hơn 33 m² nhưng được thiết kế theo hướng mở, khoa học, tận dụng tối đa không gian sử dụng. Tại đây, nhiều tiện ích được tích hợp trong một không gian duy nhất.
Người dân có thể dễ dàng tiếp cận hệ thống infographic trực quan hướng dẫn sử dụng các nền tảng số quan trọng như Cổng Dịch vụ công Quốc gia, VNeID, VNeTraffic, hệ thống SOS an ninh cơ sở; trải nghiệm máy tính bảng, thiết bị truy cập internet; được hỗ trợ trực tiếp để thực hiện hồ sơ dịch vụ công trực tuyến; hoặc tra cứu tài liệu tại bảng tin điện tử, tủ tài liệu chuyển đổi số.
Điểm đáng chú ý là toàn bộ không gian này được mở miễn phí cho người dân, ưu tiên người cao tuổi, học sinh có hoàn cảnh khó khăn, người lao động có nhu cầu nâng cao kỹ năng. Chỉ cần mang theo điện thoại thông minh, người dân có thể đến trạm để được hướng dẫn, thực hành và giải quyết công việc mà không phải đi xa hay nhờ người khác làm thay.
So với các hình thức tuyên truyền truyền thống, “Trạm thông tin số và học tập trực tuyến cộng đồng” thể hiện nhiều điểm mới, sáng tạo.
Trước hết, đây là mô hình trạm thông tin số đầu tiên được đặt ngay tại trụ sở Mặt trận Tổ quốc phường. Thay vì chỉ “đọc-nghe”, người dân được trải nghiệm, thực hành để nhận hỗ trợ trực tiếp, giúp việc tiếp cận công nghệ trở nên gần gũi, dễ hiểu hơn.
Bên cạnh đó, mô hình tích hợp đa chức năng trong một không gian nhỏ nhưng rõ ràng, khoa học: Vừa là điểm truy cập thông tin số, vừa là nơi hỗ trợ cải cách hành chính, vừa là không gian học tập, tập huấn chuyển đổi số. Hệ thống infographic và mã QR được thiết kế trực quan, giúp người dân thao tác theo từng bước, giảm đáng kể thời gian làm quen.
Đặc biệt, việc xây dựng lịch trực cố định của 36 Tổ công nghệ số cộng đồng vào các ngày trong tuần đã tạo nên tính liên tục, trách nhiệm và cam kết phục vụ. Đây là điểm khác biệt quan trọng, giúp mô hình không mang tính phong trào mà vận hành ổn định, bền vững.
Cách làm mới tạo nên sự khác biệt
Sau thời gian đưa vào hoạt động, mô hình đã nhanh chóng phát huy hiệu quả rõ nét. Trạm thông tin số đã tổ chức nhiều buổi hướng dẫn, tập huấn và thực hành cho cán bộ, đoàn viên, hội viên và người dân tại các khu phố.
Ông Đặng Hiếu, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Phường Minh Phụng cho biết: Thời gian qua, hàng nghìn lượt người dân đã đến trạm để tra cứu thông tin, tìm hiểu chính sách, văn bản pháp luật và thủ tục hành chính. Trạm đã hỗ trợ thực hiện các hồ sơ dịch vụ công trực tuyến, hướng dẫn tạo và sử dụng hàng chục tài khoản trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia và Cổng Dịch vụ công Thành phố, hỗ trợ thanh toán không dùng tiền mặt cho hàng trăm lượt người dân.
Đáng chú ý, trên 70% người dân được hỗ trợ là người cao tuổi hoặc ít tiếp cận công nghệ. Điều này cho thấy mô hình đã thực sự chạm đến đúng đối tượng cần được hỗ trợ nhất, góp phần thu hẹp khoảng cách số trong cộng đồng.
Ông Trần Văn Hai, 70 tuổi, ngụ Phường Minh Phụng chia sẻ: Người lớn tuổi như chúng tôi thường rất ngại thao tác trên các thiết bị số nhưng khi đến đây, được các cán bộ hướng dẫn, chỉ dẫn tận tình thì các nhu cầu thủ tục hành chính đã nhanh chóng được giải quyết. Đây là vấn đề rất cần nhân rộng để công tác chuyển đổi số tiếp cận hiệu quả đến nhiều đối tượng người dân hơn nữa.
Ở lĩnh vực học tập trực tuyến, trạm đã thu hút hàng trăm lượt cán bộ, đoàn viên, hội viên và người dân tham gia các lớp học trực tuyến, học tập nghị quyết, bồi dưỡng kỹ năng số, kỹ năng sống và nghề nghiệp. Các học sinh, sinh viên cũng xem đây là kênh hỗ trợ học tập trực tuyến, tra cứu tài liệu, tham gia các lớp học online ngay tại địa phương.
Vượt lên ý nghĩa của một công trình cụ thể, “Trạm thông tin số và học tập trực tuyến cộng đồng” đang dần trở thành không gian sinh hoạt số của cộng đồng dân cư. Đây là nơi người dân tìm đến khi cần hỗ trợ, học hỏi, cập nhật thông tin; là điểm kết nối giữa chính quyền, Mặt trận, các đoàn thể và Nhân dân trong tiến trình chuyển đổi số.
Quan trọng hơn, mô hình này thể hiện rõ tinh thần “lấy người dân làm trung tâm”, giúp mọi người, không phân biệt tuổi tác hay trình độ, đều có cơ hội tiếp cận lợi ích của chuyển đổi số một cách bình đẳng.
Thực tiễn triển khai tại Phường Minh Phụng cho thấy, với cách làm bài bản, sáng tạo và sát nhu cầu, mô hình “Trạm thông tin số và học tập trực tuyến cộng đồng” hoàn toàn có thể nhân rộng tại các phường, xã khác. Việc tận dụng không gian sẵn có, huy động nguồn lực xã hội hóa, phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các Tổ công nghệ số cộng đồng là những kinh nghiệm quý, phù hợp với điều kiện thực tế ở cơ sở.
Đây là minh chứng sinh động cho thấy, khi chủ trương đúng được triển khai bằng cách làm phù hợp, sáng tạo và quyết liệt từ cơ sở, chuyển đổi số sẽ không còn là khái niệm xa vời mà trở thành lợi ích thiết thực cho mỗi người dân.
