Cái nôi chi bộ đảng sớm ở Nam Bộ
Phong Hòa là xã Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, là địa bàn đứng chân hoạt động cách mạng của nhiều nhà cách mạng tiền bối tên tuổi và là đầu mối giao thông liên lạc có tầm chiến lược quan trọng qua các thời kỳ kháng chiến. Xã là một trong số ít địa phương thành lập chi bộ sớm nhất trong thời kỳ năm 1929, là một trong những chi bộ An Nam Cộng sản Đảng đầu tiên của quận Ô Môn và là một trong những chi bộ đầu tiên của tỉnh Cần Thơ (nay là xã Phong Hòa, tỉnh Đồng Tháp).
Ở Cần Thơ, sau Hội nghị thống nhất các tổ chức Đảng thành Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1930, Chi bộ An Nam Cộng sản Đảng Phong Hòa chuyển thành Chi bộ Đảng Cộng sản Việt Nam. Chi bộ Phong Hòa ra đời là sự kiện chính trị trọng đại của địa phương, có ý nghĩa và ảnh hưởng lớn trong xã và với cả khu vực Nam Bộ.
Để ghi dấu sự kiện lịch sử văn hóa cách mạng tại xã Phong Hòa, nhằm ôn lại truyền thống đấu tranh bất khuất của cha ông, khơi dậy lòng tự hào về quá khứ của Cách mạng Việt Nam qua hai cuộc kháng chiến, năm 1994, tỉnh Đồng Tháp đã tiến hành xây dựng bia Lưu niệm Phong Hòa (nay là tượng đài).
Tượng đài có hình tượng cờ Đảng búa liềm (biểu thị cho sự ra đời của Đảng) được đặt trên mảng sóng nước-thể hiện sông nước của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Tượng đài được Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp xếp hạng Di tích lịch sử-văn hóa cấp tỉnh vào ngày 28/3/2002.
Khu di tích nơi thành lập Chi bộ An Nam Cộng sản Đảng Phong Hòa có tổng diện tích 8.108m2. Nơi đây là một công trình liên hoàn bao gồm tượng đài, nhà truyền thống, sân lễ và khuôn viên cây xanh. Khu di tích từ lâu đã trở thành một "địa chỉ đỏ" quan trọng để giáo dục truyền thống cách mạng cho nhân dân và thế hệ trẻ.
Trong đó, Nhà truyền thống tọa lạc ngay phía sau tượng đài, nội dung trưng bày về quá trình thành lập, sự ra đời của An Nam Cộng sản Đảng làng Phong Hòa; Phong Hòa qua các giai đoạn lịch sử kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ; thành tựu trong phát triển kinh tế-xã hội ở địa phương.
Nhà truyền thống là nơi học sinh, khách tham quan đến nghiên cứu, học tập tại di tích, tìm hiểu về quá khứ hào hùng của địa phương và dân tộc, gắn liền với sự ra đời, phát triển của Chi bộ Đảng làng Phong Hòa từ khi hình thành đến những năm sau ngày giải phóng thống nhất đất nước.
Khu di tích hiện lên như một tổng thể kiến trúc và không gian hài hòa, nơi tôn vinh lịch sử và tinh thần cách mạng của Nam Bộ nói chung, vùng đất Phong Hòa nói riêng. Bao quanh khu vực là hệ thống hàng rào được xây dựng thoáng đãng (cao 1,25m, dùng gạch thông gió), không che khuất tầm nhìn, tạo sự thân thiện và gần gũi, dẫn lối qua cổng đơn giản với hai trụ bê-tông.
Đường nội bộ được thiết kế rộng rãi, từ cổng chạy song song dọc theo sân lễ rồi hợp lại tại nhà truyền thống-một khối nhà bê-tông cốt thép chứa gian trưng bày lịch sử. Điểm nhấn trung tâm của tuyến đường này là cột cờ cao 7,5m, uy nghiêm phía trước lễ đài.
Kết nối giáo dục và du lịch di sản
Để bảo tồn và phát huy tối đa giá trị Chi bộ An Nam Cộng sản Đảng Phong Hòa, ông Nguyễn Thanh Liêm, cán bộ Bảo tàng tỉnh Đồng Tháp cho rằng, chính quyền địa phương sẽ giữ vai trò trung tâm, phối hợp chặt chẽ với Bảo tàng tỉnh và Ban Quản lý Di tích để triển khai đồng bộ các công tác số hóa.
Hành động thiết thực đầu tiên là lắp đặt bảng mã QR code thông tin di tích ngay tại di tích và các khu vực trưng bày. Điều này cho phép du khách sử dụng điện thoại thông minh để truy cập ngay lập tức thông tin chính thức, đa phương tiện về lịch sử, kiến trúc, và ý nghĩa của Chi bộ An Nam Cộng sản Đảng Phong Hòa.
Cũng theo ông Nguyễn Thanh Liêm, việc kết nối giáo dục lịch sử và phát triển du lịch di sản bền vững Di tích Tượng đài lưu niệm Chi bộ An Nam Cộng sản Đảng Phong Hòa phải được biến thành một "trường học lịch sử" sống động và hiệu quả để thực hiện sứ mệnh giáo dục truyền thống.
Địa phương cần chú trọng kết nạp Đoàn, kết nạp Đội, sinh hoạt chi đoàn, sinh hoạt chi bộ ngoài cơ quan... tại không gian tượng đài, nhà truyền thống trong khuôn viên của di tích. Có như vậy thì giá trị di tích mới có thể đến gần công chúng hơn, phục vụ có hiệu quả cho công tác giáo dục truyền thống, lịch sử cách mạng đến nhiều tầng lớp nhân dân và cộng đồng xã hội.
Bàn về giải pháp nâng cao hiệu quả bảo tồn và phát huy giá trị Khu di tích Chi bộ An Nam Cộng sản Đảng Phong Hòa, Tiến sĩ Tô Tuấn Đạt, giảng viên Trường chính trị Thành phố Cần Thơ cho biết: Trong giai đoạn mới, việc hoàn thiện quy hoạch và tăng cường đầu tư bảo tồn là yêu cầu cấp thiết. Công tác quy hoạch cần được triển khai theo hướng tổng thể, đồng bộ, có tầm nhìn dài hạn, nhằm vừa bảo vệ yếu tố nguyên gốc của di tích, vừa mở rộng không gian phục vụ nghiên cứu, tham quan và giáo dục truyền thống.
Ngoài ra, việc phát triển du lịch văn hóa-lịch sử cần được triển khai một cách đồng bộ và sáng tạo. Trước hết, cần kết nối di tích với các điểm du lịch trong vùng, hình thành các tuyến du lịch chuyên đề. Việc kết nối này không chỉ tạo trải nghiệm liên hoàn, hấp dẫn cho du khách mà còn góp phần quảng bá giá trị lịch sử-văn hóa của địa phương ra rộng rãi hơn.
“Việc bảo tồn và phát huy giá trị Khu di tích nơi thành lập Chi bộ An Nam Cộng sản Đảng Phong Hòa không thể tách rời sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương. Trước hết, cần khuyến khích người dân địa phương tham gia vào công tác bảo vệ cảnh quan, giữ gìn hiện vật và giới thiệu di tích cho khách tham quan. Sự tham gia này không chỉ giúp nâng cao ý thức cộng đồng về giá trị lịch sử-văn hóa mà còn tạo mối liên kết bền chặt giữa di tích và người dân, biến di tích trở thành niềm tự hào chung”, Tiến sĩ Tô Tuấn Đạt khẳng định.
Mới đây, tại buổi tọa đàm khoa học “Vai trò lịch sử và ảnh hưởng của Chi bộ An Nam Cộng sản Đảng ở Phong Hòa đối với phong trào cách mạng địa phương và trong vùng”, đồng chí Nguyễn Thị Bích Thuận, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân xã Phong Hòa cho biết: “Đảng bộ xã sẽ tiếp tục phối hợp, cầu thị, tiếp thu các đề xuất, các giải pháp hữu ích, phù hợp mà đại biểu, nhà khoa học, nhà nghiên cứu trình bày, góp ý kiến để xã có những định hướng chỉ đạo sát hợp, hiệu quả cao hơn trong thời gian tới”.
Khu di tích nơi thành lập Chi bộ An Nam Cộng sản Đảng tại Phong Hòa khẳng định tầm vóc của một trong những địa điểm khởi nguồn trong quá trình hình thành tổ chức Đảng Cộng sản tại Nam Bộ. Do đó, để đảm bảo tính bền vững và tối ưu hóa giá trị, cần triển khai đồng bộ các giải pháp bảo tồn một cách khoa học, ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong tuyên truyền, phát huy giá trị di tích trong kết nối giáo dục, du lịch và di sản.
