Nông nghiệp hữu cơ-xu thế tất yếu
Trên địa bàn tỉnh Đồng Nai đã hình thành hàng chục vùng sản xuất nông nghiệp theo hướng hữu cơ với quy mô hàng nghìn ha. Điển hình “sản phẩm” như trên diện tích các loại cây trồng điều, hồ tiêu, sầu riêng, bưởi, dưa hấu, ổi, đu đủ, ớt, rau các loại và chăn nuôi lợn, tôm. Nổi bật trong số này, diện tích sản xuất điều đạt chứng nhận hữu cơ của Mỹ và EU là 3.500 ha do các doanh nghiệp chế biến xuất khẩu điều tham gia liên kết với các hợp tác xã, tổ hợp tác, trang trại trồng điều trên địa bàn. Hay, vùng nuôi thủy sản dưới tán rừng tại xã Phước An với 334 ha…
Ở địa bàn vùng sâu vùng xa xã Thanh Sơn, ông Nguyễn Thanh Hùng, Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Bàu Kiên cho biết, đã trồng vụ lúa thứ 3 theo quy trình hữu cơ. Lúa hữu cơ trồng theo quy trình của công ty đưa ra đạt năng suất cao không thua gì cách làm truyền thống. Tham gia mô hình này, xã viên có nhiều lợi ích như được mua vật tư gồm phân bón hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật sinh học của doanh nghiệp với chất lượng đảm bảo và giá tốt.
Nông dân được hỗ trợ mua vật tư nông nghiệp theo hình thức gối đầu, đến khi thu hoạch, bán lúa mới phải trả chi phí đầu tư. Xã viên được cán bộ kỹ thuật của doanh nghiệp ra tận đồng hướng dẫn quy trình sản xuất sạch nên năng suất, chất lượng lúa đạt cao. Thấy mô hình mang lại hiệu quả kinh tế cao nên từ mô hình thử nghiệm với hơn 1ha, đến nay, các xã viên đăng ký tham gia chuỗi liên kết sản xuất lúa hữu cơ với quy mô hơn 30ha.
Đây là một trong số nhiều mô hình nông nghiệp hữu cơ đã được Công ty cổ phần Tập đoàn Quế Lâm chuyển giao cho nông dân trên địa bàn tỉnh Đồng Nai triển khai. Đến nay, một số mô hình đã được chứng minh hiệu quả bước đầu, như xây dựng được 2 chuỗi liên kết đầu tư và phát triển trên cây lúa tại hai xã Thanh Sơn, Sông Ray. Mô hình này đã xây dựng được thương hiệu gạo đặc sản hữu cơ tại địa phương, sản phẩm được nông dân tự tổ chức tiêu thụ với giá bán cao hơn nhiều so với mặt bằng chung trên thị trường.
Thời gian qua, cả hệ thống chính trị của tỉnh Đồng Nai đã vào cuộc thúc đẩy các mô hình sản xuất hữu cơ không ngừng nhân rộng, làm thay đổi nhận thức của nông dân về lợi ích lớn nhất của những mô hình sản xuất nông nghiệp hữu cơ đem lại là bảo vệ sức khỏe cho đất, môi trường sinh thái và nhất là sức khỏe cộng đồng.
Sự đồng thuận trong nông dân góp phần quan trọng làm ra sản phẩm sạch, bảo đảm an toàn sức khỏe người tiêu dùng. Mô hình trồng cây ăn trái hữu cơ cũng có bước phát triển rõ rệt về diện tích bưởi, sầu riêng, măng cụt. Về chăn nuôi, các mô hình thử nghiệm trên đàn heo đều không xảy ra dịch tả heo châu Phi, càng tăng sự quan tâm của nhà nông về hướng đi mới này.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Nai Nguyễn Tuấn Anh cho biết, những vùng sản xuất sạch, sản xuất hữu cơ được quan tâm đầu tư về hạ tầng giao thông, thủy lợi, điện... Trong những vùng sản xuất này, người dân đã hạn chế tối đa việc sử dụng hóa học trong canh tác, thay vào đó ứng dụng lợi khuẩn Probiotic (IMO) và nấm men rượu (MEVI) để xử lý phụ phẩm nông nghiệp tạo nguồn hữu cơ phục vụ sản xuất.
Ngoài ra, tỉnh Đồng Nai đã có nhiều chính sách ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp, người dân đầu tư như hỗ trợ xác định diện tích đủ điều kiện sản xuất nông nghiệp hữu cơ; hỗ trợ chi phí cấp giấy chứng nhận sản phẩm phù hợp với tiêu chuẩn hữu cơ Việt Nam và nước ngoài; hỗ trợ vật tư về sản xuất và truy xuất nguồn gốc và quảng cáo sản phẩm.
Ông Nguyễn Minh Quyết, Chi hội trưởng Chi hội Nông dân ấp 8B, xã Lộc Thạnh chia sẻ: Chi hội đồng hành cùng đồng bào dân tộc S’tiêng phát triển vùng chuyên canh trồng lúa với diện tích khoảng 300ha, canh tác theo hướng hữu cơ. Tại địa phương có cơ sở xay xát liên kết, thu mua lúa. Hội nông dân xã Lộc Thạnh còn tạo điều kiện đưa các nông sản thế mạnh của địa phương tham gia các chương trình xúc tiến thương mại, góp phần tạo đầu ra bền vững hơn. Nhờ đó, sản phẩm gạo của đồng bào không chỉ cung cấp tại địa phương mà còn mở rộng thị trường Thành phố Hồ Chí Minh tăng thu nhập cho nhà nông.
Chính quyền tỉnh Đồng Nai đã rà soát xác định không gian, định hướng các vùng sản xuất theo hướng hữu cơ theo Quyết định của Ủy ban nhân dân tỉnh về phê duyệt Đề án phát triển sản xuất nông nghiệp hữu cơ trên địa bàn tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2021-2030 đồng thời tích hợp vào Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 làm cơ sở kêu gọi, thu hút đầu tư.
Nhân rộng mô hình hiệu quả cao
Thời gian qua, tỉnh hoàn thành vượt chỉ tiêu về tiến độ hình thành các vùng sản xuất nông nghiệp theo hướng hữu cơ. Đại diện Đồng Nai còn có mặt tại nhiều hoạt động về nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ được diễn ra, tiêu biểu như hợp tác quốc tế về phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ tại Thái Lan và Nhật Bản; hội thảo hỗ trợ kết nối các doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác, nông dân với các chuyên gia, các sở ngành để tìm hiểu, kết nối thông tin khoa học kỹ thuật, công nghệ ứng dụng vào sản xuất, thực hiện các thỏa thuận hợp tác giữa Ủy ban nhân dân tỉnh, sở ngành với các viện, trường, doanh nghiệp về phát triển nông nghiệp hữu cơ.
Bài học kinh nghiệm làm nên thành công được Tỉnh ủy Đồng Nai rút ra là kết hợp giữa phát triển nông nghiệp hữu cơ gắn với phát triển du lịch sinh thái để nâng cao giá trị gia tăng cho sản xuất nông nghiệp. Đồng thời, giúp người tiêu dùng hiểu rõ hơn về quy trình sản xuất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp hữu cơ.
Từ đó, góp phần thay đổi thói quen tiêu dùng và bản thân người tiêu dùng là người quảng bá sản phẩm tốt nhất tới phân khúc “thị trường ngách” của sản phẩm nông nghiệp hữu cơ. Chú trọng bố trí, đào tạo cán bộ quản lý nông nghiệp; đào tạo, tập huấn cho lực lượng lao động nông thôn về nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ. Chú trọng thực hiện hợp tác quốc tế trong đào tạo nhân lực, phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ.
Thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh nhiệm kỳ 2025-2030, Đồng Nai đang tiếp tục đẩy mạnh triển khai thực hiện có hiệu quả chương trình phát triển nông nghiệp bền vững; hỗ trợ việc áp dụng quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt (GAP) trong nông, lâm nghiệp và thủy sản và chương trình khuyến nông.
Từng địa phương xây dựng đề án/kế hoạch cụ thể về phát triển các vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa đối với các loại sản phẩm chủ lực, đảm bảo chất lượng, sản lượng phục vụ công nghiệp chế biến, hướng tới thị trường xuất khẩu; đẩy mạnh cơ giới hóa, giảm tổn thất sau thu hoạch; tổ chức thực hiện các chuỗi liên kết sản xuất; hỗ trợ thực hiện cấp mã số vùng trồng, vùng nuôi; áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc sản phẩm; sản xuất các sản phẩm đạt tiêu chuẩn, đảm bảo an toàn thực phẩm để cung ứng nguyên liệu cho các nhà máy chế biến nông sản và thị trường tiêu thụ trong nước và ngoài nước. Đẩy nhanh ứng dụng và nhân rộng mô hình nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp công nghệ cao; khuyến khích tích tụ, tập trung đất đai để hình thành các vùng sản xuất hàng hóa.
