Khẳng định vai trò trụ đỡ của nền kinh tế
Những năm qua, nông nghiệp tiếp tục giữ vững vai trò trụ đỡ của kinh tế tỉnh, tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 3,64%/năm, vượt kế hoạch đề ra. Sản lượng lúa năm 2025 ước đạt khoảng 4,1 triệu tấn, bảo đảm an ninh lương thực và đóng góp quan trọng cho xuất khẩu. Cơ cấu cây trồng, vật nuôi chuyển dịch tích cực theo hướng khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế từng vùng sinh thái; sản xuất từng bước đi vào chiều sâu, gia tăng giá trị thay vì chỉ chú trọng sản lượng.
Các vùng sản xuất hàng hóa tập trung được hình thành, tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức lại sản xuất theo hướng quy mô lớn. Khoảng 80% diện tích lúa sử dụng giống đạt cấp xác nhận trở lên; 70% sản lượng là các giống lúa chất lượng cao. Chương trình phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao được xác định là một trong những khâu đột phá của nhiệm kỳ.
Thực tiễn cho thấy, ứng dụng khoa học-công nghệ đã làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất, góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống người dân nông thôn. Phát triển nông nghiệp công nghệ cao được triển khai trên cơ sở hài hòa ba trụ cột: kinh tế, môi trường và xã hội; tăng trưởng gắn với bảo vệ tài nguyên, giảm phát thải và nâng cao chất lượng sống.
Tỉnh đã quy hoạch 22 vùng sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao theo tiêu chí quy định; đồng thời tập trung đầu tư hạ tầng, hoàn thiện cơ chế, chính sách thu hút doanh nghiệp, hình thành các vùng nguyên liệu tập trung phục vụ chế biến và tiêu thụ.
Cơ giới hóa đạt nhiều chuyển biến rõ nét. Trên cây lúa, 100% khâu làm đất và thu hoạch được cơ giới hóa; khoảng 70% diện tích gieo sạ bằng thiết bị bay không người lái, máy sạ cụm, sạ hàng, máy cấy. Cây mía đạt 99% cơ giới hóa khâu làm đất, 40% khâu thu hoạch, 100% khâu vận chuyển. Cây mì đạt 96% cơ giới hóa khâu làm đất; nhiều khâu chăm sóc, vận chuyển được thực hiện bằng máy móc. Nhờ đó, chi phí sản xuất giảm đáng kể, lợi nhuận của nông dân tăng bình quân 5-10%.
Nông dân tích cực áp dụng tiến bộ kỹ thuật; sử dụng giống lúa xác nhận; giảm mật độ gieo sạ 10-30 kg/ha; giảm lượng phân hóa học 10-30%; ứng dụng thiết bị bay không người lái trong phun thuốc, bón phân, tiết kiệm 5-15% chi phí, tăng lợi nhuận 5-10% so với trước. Các mô hình canh tác tiên tiến như sử dụng phân hữu cơ, thuốc sinh học, tưới tiết kiệm, sản xuất trong nhà màng, nhà lưới được nhân rộng. Ở nhiều vùng rau, gần như 100% hộ sử dụng phân hữu cơ; vùng thanh long áp dụng quy trình VietGAP, giảm 10-15% lượng phân hóa học, tăng lợi nhuận 15-20%.
Trong chăn nuôi, công nghệ cao tạo bước tiến mạnh mẽ. Hệ thống chuồng trại khép kín, điều khiển tự động nhiệt độ, độ ẩm; ứng dụng robot cho ăn, vệ sinh; sử dụng phần mềm, chip theo dõi sức khỏe vật nuôi giúp giảm rủi ro dịch bệnh, tiết kiệm lao động, nâng cao năng suất. Chăn nuôi bò thịt chuyển dần từ giống địa phương sang các giống lai cao sản như Red Angus và BBB, góp phần tăng trọng lượng đàn trên 30%, rút ngắn chu kỳ sinh sản, nâng cao hiệu quả kinh tế.
Trong thủy sản, công nghệ sinh học và công nghệ thông tin được ứng dụng để kiểm soát môi trường ao nuôi, quản lý sức khỏe tôm, cá. Diện tích nuôi trồng thủy sản ứng dụng công nghệ cao đạt gần 1.300 ha, chiếm 14% tổng diện tích nuôi toàn tỉnh. Các mô hình nuôi thâm canh, bán thâm canh, nuôi nhiều giai đoạn góp phần nâng cao năng suất, giảm thiểu rủi ro, hướng tới phát triển bền vững.
Liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân ngày càng chặt chẽ, hình thành chuỗi sản xuất-tiêu thụ khép kín. Doanh nghiệp đóng vai trò dẫn dắt thị trường, xây dựng thương hiệu nông sản theo hướng bền vững, nâng cao giá trị gia tăng.
Ứng dụng công nghệ số và truy xuất nguồn gốc tạo chuyển biến tích cực. Toàn tỉnh có 247 cơ sở cài đặt phần mềm truy xuất nguồn gốc với diện tích 1.700 ha; 396 mã số vùng trồng với diện tích hơn 16.000 ha; 197 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu. Nhờ đó, kim ngạch xuất khẩu nông sản 6 tháng đầu năm 2025 đạt xấp xỉ 512 triệu USD; sản phẩm có mặt tại hơn 40 thị trường, khẳng định vị thế nông sản Tây Ninh trên thị trường quốc tế.
Hướng tới tăng trưởng nhanh và bền vững
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Tây Ninh Võ Minh Thành cho biết, thực hiện Nghị quyết Đảng bộ tỉnh Tây Ninh nhiệm kỳ 2023-2030, nông nghiệp phấn đấu đạt mức tăng trưởng bình quân 4%/năm. Cây lúa tiếp tục giữ vai trò trụ đỡ, giữ ổn định sản lượng trên 4 triệu tấn/năm, khoảng 80% là lúa chất lượng cao. Các ngành hàng chủ lực như cao su, mì, mía, thanh long, chanh, mãng cầu, sầu riêng… cũng được xác định sản lượng cụ thể; lĩnh vực chăn nuôi duy trì tổng đàn khoảng 2,7 triệu con; thủy sản phấn đấu đạt 150.000 tấn/năm.
Tuy nhiên, ngành nông nghiệp Tây Ninh cũng đối mặt trước biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp; yêu cầu thị trường ngày càng cao về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, giảm phát thải các-bon. Vì vậy, phát triển nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp hữu cơ và chuyển đổi số là yêu cầu tất yếu.
Thời gian tới, ngành tập trung đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và người dân về phát triển nông nghiệp hiện đại; quán triệt yêu cầu minh bạch, an toàn thực phẩm trong toàn bộ chuỗi sản xuất-tiêu thụ. Đồng thời rà soát, tích hợp định hướng phát triển vào quy hoạch chung của tỉnh; tổ chức lại sản xuất theo hướng tập trung, quy mô lớn; đầu tư đồng bộ hạ tầng tại các vùng trồng, vùng nuôi.
Phấn đấu đến năm 2030, các vùng sản xuất cây trồng chủ lực áp dụng quy trình canh tác bền vững; hình thành và phát huy hiệu quả 4 vùng nông nghiệp công nghệ cao. Đề án hiện đại hóa, số hóa nông nghiệp sẽ được triển khai từ khâu đầu vào đến tiêu thụ, xây dựng các mô hình canh tác chính xác dựa trên dữ liệu thời tiết, đất đai, nguồn nước; ứng dụng công nghệ số trong quản trị, kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc.
Công tác đào tạo nguồn nhân lực được xác định là giải pháp then chốt. Ngành tập trung nâng cao trình độ quản lý cho đội ngũ công chức, viên chức; bồi dưỡng năng lực cho cán bộ hợp tác xã, tổ hợp tác; xây dựng đội ngũ khuyến nông cơ sở đủ năng lực làm cầu nối giữa nông dân và doanh nghiệp. Song song đó, tăng cường liên kết sản xuất-tiêu thụ; đẩy mạnh xúc tiến thương mại; xây dựng, phát triển thương hiệu nông sản chủ lực, phấn đấu đến năm 2030 có ít nhất 30% sản lượng nông sản chủ lực được sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn, bền vững, thân thiện môi trường.
Với quyết tâm chính trị cao, sự đồng thuận của người dân và cộng đồng doanh nghiệp, nông nghiệp Tây Ninh đang chuyển mình mạnh theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững. Những kết quả đạt được và định hướng cụ thể sẽ tạo động lực quan trọng để ngành nông nghiệp phát huy vai trò trụ đỡ, đóng góp thiết thực vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của Tây Ninh trong giai đoạn mới.
