Những ngày cận Tết, con đường Thầy Pháp và đường Bà Sở ven sông Vàm Cỏ Tây tấp nập khách mua mai vàng. Ngoài đường liên xã, xe tải nhỏ nối đuôi nhau vận chuyển mai đến khắp vùng miền và lên Thành phố Hồ Chí Minh, về Thành phố Cần Thơ… tạo không khí huyên náo và phấn khởi. Chen lẫn trong sắc mai vàng, là rổn rảng tiếng “live stream”, tiếng cười đùa, lời trả giá và không khí thơm nực mùi gió xuân. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh, Làng nghề trồng mai Tân Tây có khoảng 430 hecta mai vàng và đã thành lập 1 hợp tác xã chuyên cung cấp dịch vụ nhằm tiêu thụ sản phẩm mai giống, mai thương phẩm, mai bonsai, phát triển các dịch vụ du lịch, giải trí. Tại đây chính quyền còn lập 2 điểm kinh doanh dịch vụ như ăn uống, ngắm cảnh, chèo xuồng, câu cá, hát với nhau (Ba Thủy, Long Châu Quán), xây dựng 2 bến đò (Làng mai, Long Thạnh), 1 câu lạc bộ đờn ca tài tử… Ngoài ra còn tổ chức lớp sơ cấp: “Tạo dáng, chăm sóc cây cảnh”, “Ứng dụng chuyển đổi số trong phát triển làng nghề”, “Bán hàng trực tuyến qua các nền tảng mạng xã hội”, “Kinh doanh lưu trú du lịch tại nhà dân” cho nông dân làng nghề…
Còn ven sông Vàm Cỏ Đông, Làng nghề làm Bánh tráng phơi sương Trảng Bàng đã tồn tại hơn 100 năm và trở thành nét văn hóa đặc trưng của ẩm thực Tây Ninh. Những ngày này, quanh Khu phố Lộc Du, phường Trảng Bàng không bao giờ tắt đèn. Cảnh tráng bánh, hơi bánh trong sương đêm, nướng bánh trên than vỏ đậu phộng (lạc), rồi người người vận chuyển bánh, xe tải vào lấy bánh cứ như mắc cưỡi. Bà Trang Thị Mai, cư dân làng nghề tâm sự: “Người tráng bánh thì phải dậy từ 2 giờ sáng, người phơi bánh thì thức từ 4 giờ, sáng ra thì thanh niên chở bánh đi giao, phụ nữ pha bột, chuẩn bị củi, than và vệ sinh lò cho mẻ tiếp theo. Cứ vậy mà làng nghề sống mấy chục năm để truyền đi vị ngon độc lạ, nhất là dịp năm mới”.
Cũng gần con sông Vàm, nghề làm muối tôm xưa hình thành từ món ăn tiếp tế của phụ nữ gửi cho chồng trong chiến khu. Nay hòa bình, muối tôm thành đặc sản, làng nghề hình thành từ chiến tranh thành địa chỉ tin cậy của thực khách ba miền. Tết này, làng nghề rang muối suốt tháng Chạp. Tây Ninh hiện có khoảng 37 cơ sở đăng ký thương hiệu hành nghề làm muối ớt, muối tôm lừng danh gần xa.
Sở Công thương tỉnh Tây Ninh cho biết, địa phương còn có nhiều làng nghề lâu đời với nhiều sản phẩm đặc sản nổi tiếng như mãng cầu Bà Đen, dưa lưới Hoàng Xuân, rượu đế Gò Đen, mật ong Thạnh Hóa... Đây là nguồn lực quan trọng để phát triển sản phẩm, giới thiệu hình ảnh Tây Ninh và hướng đến mục tiêu thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Tây Ninh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030, là: “Thu nhập bình quân đầu người đến năm 2030 đạt 94 triệu đồng. Năng suất lao động xã hội giai đoạn 2026-2030 tăng bình quân 8-9%/năm. Tỷ lệ xã đạt chuẩn nông thôn mới đến năm 2030 đạt trên 90%. Tỷ lệ lao động qua đào tạo đến năm 2030 đạt 80%, tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ đạt 35%”...
Những ngày cận kề năm mới, tại làng nhang phường Long Hoa, từ sáng sớm, từng công đoạn chẻ tăm, se nhang, bó nhang rồi phơi nắng được cư dân làng nghề chia nhau thực hiện liên tục. Theo thống kê của Sở Công thương, nghề giúp cho 200 lao động có việc làm quanh năm, dịp Tết thì có thêm hàng trăm người khác làm công nhật. Mùa Tết, cơ sở càng làm tốt hơn việc thực hiện các quy định mới về thuế, hóa đơn điện tử, an toàn lao động, vệ sinh môi trường… và đây là điều kiện để sản phẩm nhang truyền thống của Tây Ninh từng bước khẳng định chỗ đứng trên thị trường.
Trong những ngày giáp tết, khi hương xuân len qua từng mái nhà, cũng là lúc bếp lửa của chị Dương Thị Phương Trinh (xã Đức Lập) đỏ rực suốt ngày đêm. Năm nay sản lượng bánh tăng từ gấp 8-10 lần so với ngày thường. Để kịp đơn hàng, chị Trinh phải huy động 50 thợ nông nhàn, làm đa dạng loại nhân, từ chuối, đậu, đậu mỡ, đậu phộng mỡ, đậu đen…. Xã Đức Lập cũng có hàng trăm hộ tham gia làm nghề, tuy chưa là làng nghề nhưng công việc truyền thống đã nuôi sống hàng nghìn gia đình trong xã.
Theo Ủy ban nhân dân tỉnh Tây Ninh, địa phương không chỉ nổi tiếng về du lịch tâm linh mà còn là điểm đến của các làng nghề truyền thống. Ví như Làng nghề làm bột khoai (phường Bình Minh) được chế biến từ nguyên liệu khoai tây 100% có công dụng tạo độ dính, nở và đặc cho món ăn. Loại bột này được sử dụng khá phổ biến trong các công thức chế biến chè và một số món ăn khác. Hay như Làng nghề chằm nón lá (phường Tân Ninh) ven sông Vàm Cỏ Đông đã sản xuất được đa dạng các loại nón như Nón Bài Thơ Huế, nón Bình Định... Và đó còn có Làng nghề mây, tre đan (phường Long Hoa) với sản phẩm được làm tinh xảo, kết hợp giữa tay nghề thủ công và kỹ thuật hiện đại.
Ngoài ra, dọc hai bên sông Vàm Cỏ Tây, Vàm Cỏ Đông còn có Làng nghề mộc ở xã Đức Hòa, Làng nghề đúc gang ở phường Hòa Thành, Làng nghề rèn ở phường Tràng Bàng, Làng nghề đóng ghe ở xã Bến Cầu, Làng nghề chanh ở xã Bến Lức… đã ngày một phát triển sản phẩm tiêu biểu gắn với phát triển sản phẩm OCOP. Các làng nghề còn góp công đưa du lịch vào trong công cuộc xây dựng nông thôn mới, khẳng định là hướng đi đúng đắn trong phát triển kinh tế nông thôn, góp phần nâng cao giá trị nông sản, phát huy lợi thế đặc trưng của địa phương và cải thiện thu nhập cho người dân.
Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Tây Ninh Phạm Tấn Hòa, việc phát triển hạ tầng, cảnh quan sinh thái làng nghề, cảnh quan sinh thái nông nghiệp… đã được quan tâm thông qua đầu tư giao thông nông thôn, nạo vét kênh mương thủy lợi, đầu tư xây dựng các bộ nhận diện thương hiệu, lồng ghép phát triển du lịch gắn với làng nghề, tạo lập quyền sở hữu trí tuệ cho các sản phẩm của làng nghề, bồi dưỡng kiến thức về phát triển làng nghề, mở lớp đào tạo nâng cao nghiệp vụ quản lý làng nghề, mở lớp cho nghệ nhân tham gia đào tạo về sư phạm dạy nghề… Trong xu hướng chung, Tây Ninh đang tập trung đầu tư, nâng cấp giao thông làng nghề và kết nối giao thông giữa làng nghề với các trung tâm đô thị, kết nối các điểm du lịch gắn với làng nghề. Tổ chức các tuyến du lịch làng nghề kết hợp với các tuyến du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, du lịch về nguồn, du lịch nông nghiệp công nghệ cao và các tuyến du lịch khác. Điều này góp phần thực hiện thành công các chỉ tiêu phát triển kinh tế, nâng thu nhập đầu người, xây dựng nông thôn mới mà Nghị quyết đã đề ra.
