Đưa Nghị quyết Đảng bộ tỉnh Đồng Nai vào cuộc sống trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, việc phân loại đô thị không chỉ đơn thuần là sự công nhận về cấp bậc hành chính, mà chính là "chìa khóa" để định vị và đánh giá sức mạnh đô thị hoá nội tại của tỉnh, dần hiện thực hóa mục tiêu đưa Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương như nghị quyết đề ra.
Từ nền tảng thực tiễn vững chắc
Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân phường Tam Hiệp Nguyễn Xuân Thanh cho biết: Đảng bộ phường Tam Hiệp xác định phải tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm, đột phá để khai thác tối đa lợi thế của khu vực đô thị với tiềm năng sẵn có. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là đẩy mạnh đô thị xanh và đô thị thông minh, kết nối giao thông đồng bộ gắn với phát triển kinh tế xanh, tăng trưởng bền vững. Qua đó, nâng cao chất lượng và không gian sống cho người dân địa phương.
Tại Hội thảo khoa học điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Đồng Nai thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 do Ủy ban nhân dân tỉnh vừa tổ chức ngày 3/2, Tiến sĩ, Kiến trúc sư Nguyễn Quốc Vinh, Trường đại học Bách Khoa, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, tới đây, Đồng Nai sẽ là đầu mối giao thông quan trọng của cả nước, hội tụ các đô thị văn minh, hiện đại.
Sau khi sáp nhập, tỉnh Đồng Nai mới sở hữu hệ thống đô thị đa dạng nhưng có sự khác biệt rõ rệt về đặc điểm và trình độ phát triển. Việc cộng gộp các đô thị hiện hữu không chỉ là phép cộng cơ học về số lượng, mà là sự hòa quyện giữa kinh nghiệm quản lý đô thị hiện đại của Đồng Nai (cũ) và không gian phát triển dồi dào của Bình Phước (cũ). Đây chính là "bàn đạp" vững chắc để tỉnh Đồng Nai mới tự tin, chủ động, năng động hoạch định lại không gian đô thị toàn diện.
Các ý kiến cho rằng, sự ra đời kịp thời của Nghị quyết 111/2025/UBTVQH15 vào ngày 24/12/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cung cấp một "hệ quy chiếu" mới, giúp tỉnh Đồng Nai vừa kế thừa được giá trị lịch sử, vừa bứt phá trong kỷ nguyên mới, có cơ sở vững chắc để xây dựng phương án phát triển hệ thống đô thị đồng bộ, hướng tới mục tiêu đạt một số tiêu chí cơ bản của Thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030.
Sự khác biệt mang tính đột phá của pháp luật phân loại đô thị trong tình hình mới nằm ở chỗ từ quản lý truyền thống sang mô hình “quản trị thông minh” phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Nghị quyết 111 tạo ra những thay đổi mang tính đột phá về cả "tư duy" lẫn "phương thức" quản lý so với giai đoạn trước, điểm mới là việc công nhận loại đô thị hiện nay gắn chặt với khả năng tự chủ và thẩm quyền quản lý, tránh tình trạng "nâng cấp đô thị nhưng hạ tầng không theo kịp".
Một trong những thay đổi đột phá nhất của Nghị quyết 111 là việc phân cấp mạnh mẽ thẩm quyền phân loại đô thị, giúp tỉnh tăng tính chủ động trong việc rà soát, đánh giá và công nhận các đô thị loại II, loại III phù hợp với thực tiễn phát triển của địa phương theo từng lộ trình nhất định, giúp cắt giảm thủ tục trung gian, đẩy nhanh tiến độ nâng cấp các đô thị, tốc độ đô thị hóa trên địa bàn Đồng Nai.
Theo đó, đạt mức quy định trình độ phát triển đô thị của đơn vị hành chính trong đô thị loại II, loại III trên địa bàn tỉnh Đồng Nai theo Nghị quyết 111, hiện nay gồm: Đô thị loại II là toàn bộ phạm vi của thành phố Biên Hòa cũ, thành phố Long Khánh cũ, thành phố Đồng Xoài cũ. Đô thị loại III là đô thị loại IV, thị xã trước sáp nhập, gồm toàn bộ phạm vi của thị xã Bình Long cũ, thị xã Phước Long cũ, thị xã Chơn Thành cũ.
Đến chuyển dịch về đẳng cấp đô thị
Tỉnh Đồng Nai mới hiện nay đang trong quá trình lập điều chỉnh quy hoạch tỉnh trên cơ sở tích hợp và kế thừa quy hoạch của 2 tỉnh cũ. Nghị quyết 111 là công cụ đắc lực để đồng bộ hóa cấu trúc đô thị, cho phép rà soát, định vị lại vai trò của từng đô thị. Các đô thị như Biên Hòa, Long Thành, Long Khánh, Nhơn Trạch, Trảng Bom, Chơn Thành hay Đồng Xoài sẽ không còn phát triển đơn lẻ mà trở thành các "cực tăng trưởng" trong một hệ sinh thái đô thị thống nhất.
Đồng thời khắc phục sự chênh lệch hạ tầng, với các tiêu chí quy định về trình độ phát triển cơ sở hạ tầng thiết yếu, hạ tầng không gian tại Nghị quyết 111 sẽ là "thước đo" để tỉnh ưu tiên nguồn lực đầu tư vào những vùng còn yếu, đảm bảo sự phát triển toàn diện trên toàn địa giới hành chính mới.
Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Đồng Nai Nguyễn Anh Tuấn cho rằng, sức mạnh phát triển đô thị từ sự hợp nhất trên cơ sở kế thừa hệ thống đô thị hiện hữu, giúp thúc đẩy lộ trình phấn đấu đưa Đồng Nai đạt các tiêu chí cơ bản của thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030.
Giai đoạn từ nay đến năm 2030, ngành dồn sức nâng cấp các khu vực đô thị động lực như Nhơn Trạch, Long Thành, Chơn Thành đủ điều kiện lên đô thị loại II để tăng tỷ lệ đô thị (ước khoảng 55% theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh đã đề ra) và nâng cấp một số xã có tốc độ đô thị hoá cao lên phường (khoảng 9 xã nâng tỷ lệ số phường trên tổng số đơn vị hành chính cấp xã (32/95) đạt 33,7%). Ứng dụng công nghệ số vào quản lý quy hoạch để đáp ứng tiêu chuẩn đô thị thông minh.
Lãnh đạo Sở Xây dựng tỉnh Đồng Nai nhận định sự cộng hưởng giữa Nghị quyết 111 và mô hình chính quyền 2 cấp chính là "kim chỉ nam" cho công tác quản lý phân loại đô thị trên địa bàn tỉnh mới, đây là thời điểm vàng để định hướng và đề xuất những chính sách đột phá. Việc hình thành tỉnh mới không chỉ sáp nhập về địa giới hành chính, mà đang thực hiện một sự chuyển dịch về đẳng cấp đô thị để bước vào Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Đáng chú ý, lần đầu tiên, việc chuyển đổi số được quy định thành một điều khoản riêng biệt và bắt buộc trong phân loại đô thị. Theo Điều 12, Nghị quyết 111, toàn bộ quá trình lập đề án, thẩm định và quản lý kết quả phân loại đô thị phải được thực hiện trên môi trường số. Việc này giúp xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu đô thị quốc gia thống nhất, nơi dữ liệu phát triển đô thị cấp xã, cấp tỉnh được liên thông trực tiếp với Trung ương, góp phần quản lý phát triển đô thị đồng bộ Đồng Nai nói riêng đặt trong bức tranh tổng thể đô thị cả nước nói chung.
Đồng chí Lê Trường Sơn, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai chia sẻ, về phát triển hạ tầng số và đô thị thông minh, trong thời gian tới, tỉnh Đồng Nai sẽ tập trung xây dựng hạ tầng số vững chắc, ứng dụng giải pháp đô thị thông minh để nâng cao chất lượng sống, quản lý giao thông, y tế, giáo dục hiệu quả hơn, xây dựng các địa phương như: Trấn Biên, Tân Triều, Long Thành… và các đô thị vệ tinh thành những hình mẫu phát triển thông minh, xanh, sạch.
