Những kết quả đạt được trong thời gian qua cho thấy, khi chính sách được vận dụng linh hoạt, quyết liệt và gắn chặt với thực tiễn, khoa học-công nghệ thực sự trở thành động lực tăng trưởng mới, bền vững cho đô thị đặc biệt này.
Chính sách lớn mở đường cho tư duy phát triển mới
Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh, nhiệm kỳ 2025-2030 xác định rõ: Tăng trưởng nhanh và bền vững phải dựa trên đổi mới mô hình phát triển, trong đó khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo giữ vai trò động lực chủ yếu. Đây là sự cụ thể hóa tinh thần các nghị quyết lớn của Trung ương, đặc biệt là Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Từ định hướng đó, Thành phố Hồ Chí Minh đã tập trung hoàn thiện thể chế, xây dựng cơ chế đặc thù và triển khai nhiều đề án trọng điểm. Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường đánh giá: Năm 2025 đánh dấu bước chuyển mình quan trọng của Thành phố trong quá trình hình thành siêu đô thị, trong đó ngành khoa học-công nghệ đi đầu trong tinh gọn bộ máy, chuyển đổi số và đổi mới phương thức quản trị.
Thành phố đã dành 1,84% tổng chi ngân sách cho khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số- vượt mức yêu cầu tối thiểu của Trung ương. Đây không chỉ là con số về phân bổ nguồn lực, mà còn phản ánh sự thay đổi tư duy: Coi đầu tư cho tri thức và công nghệ là đầu tư cho tương lai dài hạn.
Việc vận dụng nhất quán các chính sách lớn đã nhanh chóng mang lại những kết quả cụ thể. Chỉ số năng suất các yếu tố tổng hợp (TFP) của Thành phố Hồ Chí Minh đạt 56%, cho thấy tăng trưởng của Thành phố ngày càng dựa nhiều hơn vào tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo thay vì các yếu tố truyền thống.
Trong đầu tư, Thành phố thu hút 8,2 tỷ USD vốn FDI, trong đó lĩnh vực công nghệ cao đạt khoảng 1,8 tỷ USD. Đáng chú ý, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Thành phố tiếp tục được nâng tầm khi xếp thứ 2 cả nước về chỉ số đổi mới sáng tạo quốc gia (PII) và nằm trong nhóm 110 đô thị đổi mới sáng tạo hàng đầu thế giới.
Một minh chứng sinh động cho cách tiếp cận chính sách linh hoạt là việc lần đầu tiên máy bay không người lái (UAV) được thử nghiệm giao hàng tại Khu Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh. Đây không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà còn thể hiện nỗ lực của Thành phố trong việc tạo hành lang pháp lý thử nghiệm (sandbox), đồng hành cùng doanh nghiệp trong thương mại hóa các sản phẩm khoa học-công nghệ.
Một điểm nổi bật trong việc triển khai chính sách của Thành phố là chuyển đổi số không dừng ở tầm chiến lược, mà được cụ thể hóa bằng những hành động rõ ràng. Thành phố đã cắt giảm gần 300 thủ tục hành chính, tiết kiệm hơn 1.900 ngày làm việc cho doanh nghiệp; triển khai 20 nền tảng số dùng chung và hướng tới 100% thủ tục hành chính không phụ thuộc địa giới hành chính.
Kinh tế số của Thành phố Hồ Chí Minh đóng góp 22% GRDP năm 2024 và đạt 25% trong năm 2025, tỷ lệ cao nhất cả nước. Trên bản đồ quốc tế, Thành phố xếp hạng 110 toàn cầu, hạng 5 Đông Nam Á về hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và vươn lên hạng 30 thế giới trong lĩnh vực blockchain. Những con số này cho thấy, các chính sách chuyển đổi số không chỉ cải thiện hiệu quả quản lý, mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh toàn cầu của Thành phố.
Tiếp tục đổi mới tư duy để bứt phá
Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh Lâm Đình Thắng cho biết: Đóng góp của khoa học-công nghệ thể hiện rõ qua chỉ số năng suất các yếu tố tổng hợp khi đạt 59% vào cuối năm 2025 và sẽ tiếp tục giữ vai trò chủ đạo trong 5 năm tới. Đây là minh chứng cho sự chuyển dịch căn bản trong mô hình tăng trưởng, từ khai thác nguồn lực truyền thống sang dựa trên tri thức, dữ liệu và công nghệ cao.
Một điểm then chốt trong cách vận dụng chính sách của Thành phố Hồ Chí Minh là đặt con người ở vị trí trung tâm. Thành phố hiện có gần 100 cơ sở đào tạo chất lượng cao, thu hút nhiều tập đoàn công nghệ lớn như SAP, Marvell, Qualcomm mở trung tâm R&D; Thành phố cũng là nơi tập trung hơn 55% lập trình viên của cả nước.
Không chỉ dừng ở kết quả hiện tại, các chính sách lớn của Trung ương và Thành phố đang tiếp tục được cụ thể hóa bằng nguồn lực mạnh mẽ cho giai đoạn tới. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh đặt ra mục tiêu tổng chi xã hội cho nghiên cứu và phát triển đạt 2-3% GRDP; chi ngân sách cho khoa học-công nghệ và chuyển đổi số chiếm ít nhất 4-5% mỗi năm.
Riêng năm 2026, Thành phố Hồ Chí Minh dự kiến bố trí khoảng 12.700 tỷ đồng cho khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tương đương 4,2% tổng chi ngân sách. Đây là mức cao nhất từ trước đến nay. Hạ tầng số tiếp tục được mở rộng với tỷ lệ phủ sóng 5G đạt 68-70%, hình thành các trung tâm dữ liệu và khu công nghệ số.
Thành phố cũng xác định ba đột phá chiến lược là: Hoàn thiện thể chế, phát triển công nghệ trọng điểm và xây dựng nguồn nhân lực số chất lượng cao. Hướng đi này cho thấy sự nhất quán trong việc vận dụng các chính sách lớn để giải quyết những “điểm nghẽn” cũ.
Thực tiễn triển khai tại Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy, khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo chỉ thực sự trở thành động lực phát triển khi các chính sách lớn của Trung ương được vận dụng linh hoạt, quyết liệt và gắn chặt với thực tiễn địa phương. Những con số về TFP, kinh tế số, FDI công nghệ cao hay thứ hạng đổi mới sáng tạo không chỉ là thành tích, mà còn là thước đo cho hiệu quả của tư duy phát triển mới.
Với nền tảng chính sách vững chắc, nguồn lực đầu tư lớn và quyết tâm chính trị cao, Thành phố Hồ Chí Minh đang từng bước chuyển vai trò từ “đầu tàu kinh tế” sang “trung tâm đổi mới sáng tạo” của cả nước và khu vực, tạo tiền đề quan trọng để bứt phá mạnh mẽ trong giai đoạn tới.
