Trong không gian phát triển mới, cùng với cơ chế đặc thù và các quyết sách đúng đắn, Thành phố đang đứng trước dư địa lớn để bứt phá, hướng tới mục tiêu trở thành siêu đô thị mang tầm khu vực.
Khẳng định vai trò đầu tàu
Theo báo cáo tình hình kinh tế-xã hội năm 2025, Thành phố Hồ Chí Minh đạt tốc độ tăng trưởng GRDP 8,3%; tổng giá trị GRDP đạt 3,03 triệu tỷ đồng, chiếm 23,5% GDP cả nước. GRDP bình quân đầu người đạt 8.944 USD, cao gấp 1,7 lần mức bình quân chung. Thu ngân sách đạt hơn 746.000 tỷ đồng, vượt 109,3% dự toán; vốn FDI đạt 8,9 tỷ USD; 59.750 doanh nghiệp được thành lập mới với tổng vốn đăng ký và bổ sung hơn 2 triệu tỷ đồng.
Những con số này không chỉ phản ánh sự phục hồi mạnh mẽ sau nhiều biến động, mà còn cho thấy sức bật nội sinh của nền kinh tế đô thị lớn nhất cả nước. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 13,5%; doanh thu du lịch đạt 260.000 tỷ đồng, tăng 36,1%. Chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 8,3%, cao hơn nhiều so với cùng kỳ năm trước.
Đáng chú ý, Thành phố đã tháo gỡ 670/838 dự án, khu đất tồn đọng (đạt 80%), với tổng mức đầu tư được khơi thông lên tới hơn 804 nghìn tỷ đồng trên quy mô 16.200 ha. Đây là nguồn lực khổng lồ, tạo thêm không gian phát triển cho giai đoạn mới.
Sau hợp nhất, Thành phố Hồ Chí Minh có 25 cụm công nghiệp và 78 khu công nghiệp, trong đó tập trung 4 ngành công nghiệp trọng điểm: Hóa dược-cao su-nhựa; chế biến lương thực, thực phẩm, đồ uống; sản xuất hàng điện tử; cơ khí. Đây là nền tảng quan trọng để Thành phố chuyển từ tăng trưởng dựa vào quy mô sang tăng trưởng dựa vào giá trị gia tăng cao.
Bước sang năm 2026, Thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP hơn 10%, GRDP bình quân đầu người đạt 9.800 USD; kinh tế số chiếm từ 30% GRDP; đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào GRDP đạt khoảng 60%.
Đây là những chỉ tiêu thể hiện rõ định hướng chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo chiều sâu thay vì dựa vào vốn và lao động giá rẻ, Thành phố đặt trọng tâm vào năng suất lao động, khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Nhận diện trụ cột tăng trưởng mới
Việc Quốc hội thông qua cơ chế đặc thù mới mở ra cơ hội lớn để Thành phố Hồ Chí Minh kiến trúc lại không gian phát triển theo hướng đa cực-tích hợp-kết nối. Các dự án trọng điểm như hệ thống đường sắt đô thị, đường Vành đai, cao tốc kết nối trung tâm với sân bay Long Thành sẽ không chỉ giải bài toán hạ tầng, mà còn tạo hành lang phát triển mới, mở rộng không gian đô thị và vùng kinh tế trọng điểm phía nam. Không gian mới ấy không chỉ là địa lý, mà còn là không gian thể chế, không gian số và không gian sáng tạo.
Bà Trương Thiết Hà, Phó trưởng Phòng Nghiên cứu phát triển kinh tế, Viện Nghiên cứu phát triển Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Thành phố đang thúc đẩy tài chính xanh, ngân hàng xanh, phát triển công nghệ tài chính và thí điểm sandbox cho các mô hình kinh doanh mới. Trung tâm tài chính quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh được kỳ vọng mở ra dư địa lớn cho doanh nghiệp tiếp cận vốn.
Bên cạnh đó, logistics được xác định là lĩnh vực tăng trưởng quan trọng. Việc đầu tư hạ tầng logistics trọng điểm, phát triển trung tâm logistics thông minh và khu thương mại tự do sẽ giúp Thành phố nâng cấp chuỗi cung ứng, gia tăng vị thế trong mạng lưới thương mại toàn cầu.
Nhiều chuyên gia cũng cho rằng: Khi Thành phố hướng tới mô hình siêu đô thị thì doanh nghiệp phải gắn kết chặt chẽ với hạ tầng và logistics để tối ưu không gian vùng. Trung tâm tài chính cũng chỉ phát huy vai trò khi giải quyết được nhu cầu vốn thực chất, đặc biệt cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Cần đẩy mạnh sandbox tài chính số, thúc đẩy mua bán-sáp nhập và tăng cường hợp tác với các định chế tài chính quốc tế.
Ở góc nhìn quốc tế, Giáo sư Vũ Minh Khương, Trường Chính sách Công Lý Quang Diệu (Đại học Quốc gia Singapore) cho rằng: Thành phố Hồ Chí Minh cần thiết kế trung tâm tài chính dựa trên lợi thế nội sinh, thay vì sao chép mô hình bên ngoài. Nhu cầu vốn cho hạ tầng, năng lượng tái tạo, trung tâm dữ liệu và nâng cấp chuỗi cung ứng là rất lớn. Vì vậy, cơ chế huy động vốn phải linh hoạt, gắn chặt với kinh tế thực.
Tiến sĩ Võ Trí Thành, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương nhận định: Sự phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh gắn với câu chuyện phát triển quốc gia. Các dự án chiến lược cần đặt trong tầm nhìn quốc gia, với sự tham gia trực tiếp của Trung ương, nhằm tạo khung thể chế đủ mạnh và linh hoạt.
Một điểm chung được nhiều chuyên gia nhấn mạnh yếu tố thực thi. Ông Đỗ Thiên Anh Tuấn, giảng viên Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright cho rằng: Thành phố Hồ Chí Minh không thiếu cơ chế, nghị quyết; vấn đề nằm ở năng lực tổ chức thực hiện và trách nhiệm người đứng đầu.
Theo ông, trong cùng một khung thể chế, có địa phương bứt phá mạnh mẽ, có nơi tăng trưởng chậm; khác biệt nằm ở chất lượng thực thi. Thành phố Hồ Chí Minh cần chọn đúng trọng tâm, làm đến nơi đến chốn và đo lường bằng kết quả cụ thể, thay vì ban hành thêm chính sách.
Thông điệp này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số. Đột phá không chỉ nằm ở tầm nhìn, mà ở khả năng biến tầm nhìn thành hành động cụ thể, đồng bộ và liên tục.
Trong bối cảnh chuyển đổi số và kinh tế tri thức, Thành phố Hồ Chí Minh có lợi thế về nguồn nhân lực chất lượng cao, hệ sinh thái khởi nghiệp năng động, mạng lưới đại học, viện nghiên cứu dày đặc. Nếu biết khai thác hiệu quả, đây sẽ là dư địa lớn để Thành phố vươn lên thành trung tâm đổi mới sáng tạo của khu vực.
Thành phố Hồ Chí Minh đã chứng minh vai trò đầu tàu bằng những con số tăng trưởng ấn tượng. Nhưng chặng đường phía trước đòi hỏi nhiều hơn thế: Một mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất, chất lượng và đổi mới sáng tạo; một trung tâm tài chính gắn với kinh tế thực; một hệ sinh thái doanh nghiệp năng động; và trên hết là năng lực thực thi mạnh mẽ.
Trong không gian phát triển mới, với cơ chế đặc thù, nguồn lực được khơi thông, Thành phố Hồ Chí Minh có đủ điều kiện để bứt phá trở thành siêu đô thị mang tầm khu vực, nơi hội tụ của tài chính, công nghệ, logistics, văn hóa và sáng tạo. Khát vọng ấy không chỉ của riêng Thành phố, mà còn là động lực cho cả quốc gia trên hành trình phát triển nhanh và bền vững.
