Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Vĩnh Long lần thứ 1, nhiệm kỳ 2025-2030, đề ra nhiệm vụ, giải pháp, tập trung phát triển lâm nghiệp sinh thái, gắn với du lịch và phòng chống thiên tai. Trong đó, quan tâm công tác bảo vệ, phục hồi rừng chắn sóng ven biển, rừng ngập mặn ven cửa sông, kết hợp nuôi trồng thủy sản sinh thái.
Phủ xanh rừng ngập mặn
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, từ các dự án khôi phục và phát triển rừng, tỉnh đã thiết lập một vành đai xanh khu vực ven biển với gần 18.000ha rừng ngập mặn, rừng chắn sóng, bảo vệ sản xuất nông nghiệp. Hệ sinh thái rừng ngập mặn hồi sinh, cải thiện sinh kế, ổn định đời sống người dân.
Tiêu biểu gồm, dự án bảo vệ và phát triển những vùng đất ngập nước ven biển nam Việt Nam; đầu tư bảo vệ và phát triển rừng phòng hộ khu vực ven biển; tài trợ khôi phục, bảo vệ rừng của tổ chức Oxfam Anh; xây dựng khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước ở Thạnh Phú;… diện tích rừng ngập mặn ven biển được khôi phục, tạo môi trường sống, sinh sản lý tưởng cho các loài động, thực vật, thủy, hải sản.
Từ năm 1990 đến nay, người dân 3 xã Long Hòa, Hòa Minh, Mỹ Long phối hợp cùng ngành nông nghiệp tổ chức trồng mới, chăm sóc, bảo vệ hơn 1.500ha rừng bần ven sông, ven biển và cồn mới nổi. Đặc biệt, trồng mới khoảng 300ha rừng bần tại Cồn Nạng, xã Mỹ Long, giúp cho quá trình bồi lắng phù sa tự nhiên tại đây diễn ra nhanh, nguồn lợi hải sản dồi dào.
Theo đó, các địa phương đã thiết lập vành đai xanh rừng bần, có tác dụng chắn sóng, bảo vệ khoảng 20km đê sông 2 xã đảo Hòa Minh, Long Hòa; 15km đê sông, tuyến đê biển quốc gia chạy dài từ xã Vinh Kim đến phường Trường Long Hòa. Ngoài tác dụng chắn sóng, bảo vệ đê sông, đê biển, rừng bần còn góp phần cải thiện môi trường, bảo vệ đất sản xuất của người dân.
Khi diện tích rừng bần được mở rộng, các loại hải sản như cua biển, nghêu cám xuất hiện ngày càng nhiều ở các bãi bồi ven sông, biển. Cứ vào tháng 8 đến hết tháng 12 hằng năm, cua nhướng xuất hiện rất nhiều dưới tán rừng bần ở xã Mỹ Long, người dân dùng sệp bắt cua, có thu nhập khoảng 150.000-200.000 đồng/ngày.
Bên cạnh đó, khu bảo tồn thiên nhiên Thạnh Phú trên địa phận hai xã Thạnh Hải, Thạnh Phong với diện tích 2.043ha, hệ sinh thái rừng ngập mặn rất đa dạng. Khu bảo tồn Thạnh Phú được chia thành 4 phân khu. Đối với phân khu hệ động, thực vật, khu bảo tồn hiện có 119 loài động vật, 45 họ thực vật.
Tại những bãi biển ngập triều, hệ thống các kênh rạch chằng chịt của khu bảo tồn khi nước triều xuống là những bãi ăn lý tưởng cho nhiều loài sinh vật. Cùng với quần xã mắm trắng dày đặc ở khu bãi lầy là nơi trú ngụ, sinh sản của 27 loài bò sát, 8 loài lưỡng cư, 16 loài thú, 60 loài chim. Ngoài ra, phân khu hệ cá của khu bảo tồn Thạnh Phú gồm hàng chục loài cá thuộc 32 họ, 12 bộ cá khác nhau, có giá trị kinh tế cao.
Sinh kế bền vững cho người dân
Hồi sinh hệ sinh thái rừng ngập mặn, rừng chắn sóng, tạo môi trường cư trú, sinh sản lý tưởng cho các loài động, thực vật, thủy sản, góp phần rất lớn trong việc bảo vệ sản xuất nông nghiệp và đời sống dân sinh của người dân.
Năm 2005, Ủy ban nhân dân tỉnh Trà Vinh cũ phê duyệt dự án đầu tư khu bảo tồn hệ sinh thái rừng ngập mặn Long Khánh, xã Long Thành, với mục đích khôi phục và phát triển rừng, tái tạo sự đa dạng của hệ sinh thái rừng ngập mặn, phục vụ cho du lịch sinh thái và xây dựng mô hình kinh tế hộ gia đình.
Khu bảo tồn rừng ngập mặn Long Khánh có diện tích 650ha, chủ yếu gồm các loại cây đước, chà là, mắm, cốc, giá. Trong đó, chăm sóc, bảo vệ được 183ha rừng đước nguyên sinh 50 năm tuổi.
Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long chỉ duy nhất ở xã Long Thành tồn tại hệ sinh thái rừng đước lâu năm với nguồn đa dạng sinh học quý giá, nhiều loại động vật quý hiếm như, kỳ đà, rắn hổ mang, chồn, sóc, các loài chim hoang dã khắp nơi kéo đến cư trú, sinh sản.
Ông Mai Văn Dững, ấp Đình Cũ, xã Long Thành cho biết, gia đình tôi quản lý 5ha đất rừng, kết hợp với nuôi tôm quảng canh cải tiến. Ngoài việc được giao khoán chăm sóc, bảo vệ rừng đước theo quy định, gia đình tôi đã đầu tư hạ thế điện, áp dụng mô hình nuôi tôm công nghiệp ao nổi. Từ 2 ao tôm công nghiệp, với diện tích 2.000m2, hằng năm gia đình tôi có lợi nhuận khoảng 700 triệu đồng.
Trước đây, phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở phường Trường Long Hòa chỉ có thể canh tác 1 vụ lúa hoặc 1 vụ dưa hấu, dưa hấu thường gặp thiệt hại do sương muối, gió biển.
Kể từ khi tỉnh triển khai trồng rừng chắn sóng, bảo vệ bờ biển, có hơn 100ha đất sản xuất của phường có thể bố trí canh tác 2 vụ màu-1 vụ lúa/năm. Từ các mô hình trồng khoai lang xuất khẩu, trồng đậu phộng tưới nhỏ giọt, người dân Trường Long Hòa có thu nhập đạt hơn 120 triệu đồng/ha/năm.
Theo ghi nhận của các nhà khoa học, khu vực sân chim Vàm Hồ, xã Mỹ Chánh Hòa có hệ sinh thái rừng ngập nước đa dạng, hệ thực vật phong phú với 234 loài; 123 loài động vật, với nhiều loại thú hoang dã, quý hiếm như trăn, rắn, sóc, chồn, dơi, kỳ đà.
Nhờ phát huy lợi thế tài nguyên bản địa, sân chim Vàm Hồ, xã Mỹ Chánh Hòa đã trở thành điểm tham quan, du lịch khá nổi tiếng khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, tạo sinh kế bền vững cho nhiều hộ dân địa phương.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long Châu Văn Hòa, cho biết, khôi phục, trồng mới diện tích rừng ngập mặn, tạo môi trường trú ẩn và phát triển lý tưởng cho các loài sinh vật biển; giúp người dân cải thiện sinh kế, giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu và thiên tai.
Tới đây, Vĩnh Long đẩy mạnh việc tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật về quản lý, bảo vệ rừng, giúp người dân hiểu rõ các hành vi xâm hại đến tài nguyên rừng, hệ sinh thái rừng bị nghiêm cấm. Mục tiêu ưu tiên của địa phương là bảo tồn hệ sinh thái rừng ngập mặn, kết hợp phát triển du lịch sinh thái, nhằm bảo vệ sức khỏe, nâng cao chất lượng cuộc sống nhân dân.
