Từ các nghị quyết chiến lược của Trung ương đến Nghị quyết Đại hội lần thứ I Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh, nhiệm kỳ 2025-2030, thành phố đang thể hiện quyết tâm cao độ, huy động tổng lực nguồn lực để bứt phá về hạ tầng, mở rộng không gian phát triển trong kỷ nguyên mới.
Đột phá hạ tầng để mở rộng không gian phát triển
Năm 2026 được xem là năm bản lề khi Thành phố Hồ Chí Minh đồng loạt tăng tốc các dự án vành đai, cao tốc, metro và hạ tầng đa phương thức. Hàng loạt công trình chiến lược đang dần hoàn thiện, tạo nên diện mạo mới cho đô thị lớn nhất cả nước.
Nổi bật nhất là dự án Vành đai 3 Thành phố Hồ Chí Minh với tổng mức đầu tư hơn 75.300 tỷ đồng, chiều dài hơn 76 km đi qua Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai và Tây Ninh. Sau hơn hai năm triển khai, dự án đã đạt hơn 70% khối lượng thi công; đoạn trên cao phía đông dài 14,7 km đã thông xe kỹ thuật cuối năm 2025 và toàn tuyến dự kiến khép kín vào ngày 30/6/2026.
Vành đai 3 là cấu phần chiến lược kết nối 5 cao tốc hướng tâm gồm: Thành phố Hồ Chí Minh-Trung Lương, Thành phố Hồ Chí Minh-Long Thành-Dầu Giây, Bến Lức-Long Thành, Thành phố Hồ Chí Minh-Mộc Bài và Thành phố Hồ Chí Minh-Chơn Thành. Khi hoàn thành, tuyến đường này sẽ tái cấu trúc dòng chảy giao thông, giảm áp lực nội đô, đồng thời mở ra hành lang công nghiệp, logistics liên vùng.
Song hành với Vành đai 3 là các nút giao chiến lược như Nút giao An Phú và Nút giao Mỹ Thủy để giải quyết toàn diện vấn đề ùn tắc tồn tại nhiều năm qua.
Dự án nút giao An Phú (hơn 3.400 tỷ đồng) với quy mô ba tầng, hệ thống hầm chui và cầu vượt đa hướng đang bước vào giai đoạn hoàn thiện cuối cùng, dự kiến hoàn thành cơ bản trong năm 2026. Trong khi đó, nút giao Mỹ Thủy, cửa ngõ vào Cảng Cát Lái sau nhiều lần điều chỉnh vốn lên hơn 3.600 tỷ đồng, cũng đang được đẩy nhanh tiến độ để hoàn tất trong quý III/2026.
Việc đồng loạt hoàn thành các công trình này không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật, mà còn là bước tái cấu trúc không gian đô thị: Từ phát triển “nén” trong lõi trung tâm sang mô hình đa cực, liên kết vùng và hướng biển.
Tăng tốc để khẳng định vị thế đầu tàu
Sự bứt phá của Thành phố Hồ Chí Minh về hạ tầng không thể tách rời những quyết sách chiến lược của Trung ương. Nổi bật là cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 98 của Quốc hội đã mở rộng không gian tài chính và thẩm quyền cho thành phố, đặc biệt trong huy động vốn theo hình thức PPP, BOT, BT và phát triển đô thị theo định hướng giao thông (TOD).
Chính phủ cũng quán triệt tinh thần “chỉ bàn làm, không bàn lùi” đối với các dự án trọng điểm quốc gia. Tinh thần này đã lan tỏa mạnh mẽ đến các công trường Vành đai 3, cao tốc, metro, nơi công nhân thi công xuyên lễ, xuyên Tết để bảo đảm tiến độ.
Đặc biệt, việc đẩy nhanh tiến độ các tuyến cao tốc liên vùng và chuẩn bị khai thác sân bay quốc tế Long Thành đặt ra yêu cầu cấp bách cho Thành phố Hồ Chí Minh phải hoàn thiện hạ tầng kết nối. Chính trong bối cảnh ấy, thành phố đã chủ động quy hoạch đồng bộ hệ thống đường bộ, đường sắt, đường thủy và cảng biển, hướng đến mạng lưới giao thông đa phương thức.
Có thể thấy, Trung ương không chỉ “giao nhiệm vụ” mà còn “trao công cụ”, tạo hành lang pháp lý và cơ chế linh hoạt để Thành phố Hồ Chí Minh chủ động huy động nguồn lực xã hội hóa, từ đó giải bài toán vốn đầu tư hạ tầng vốn kéo dài nhiều năm.
Nghị quyết Đại hội lần thứ I Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh, nhiệm kỳ 2025-2030 xác định rõ: Phát triển hạ tầng đồng bộ, hiện đại là một trong ba đột phá chiến lược, đóng vai trò dẫn dắt tăng trưởng và nâng cao chất lượng sống của người dân.
Tinh thần “hạ tầng đi trước một bước” được cụ thể hóa bằng kế hoạch khởi công khoảng 15 dự án lớn trong năm 2026, trong đó có Vành đai 4, cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh-Mộc Bài, cầu Thủ Thiêm 4, cầu vượt biển Cần Giờ-Bà Rịa-Vũng Tàu… Cùng với đó là các dự án đường sắt đô thị tiếp theo sau khi Metro số 1 vận hành ổn định và Metro số 2 chính thức khởi công.
Điểm đáng chú ý là thành phố không chỉ tập trung vào đường bộ mà còn thúc đẩy hạ tầng mềm và hạ tầng xanh: Cải tạo kênh Tham Lương-Bến Cát-rạch Nước Lên; chỉnh trang bến Bạch Đằng; xây dựng cầu đi bộ qua sông Sài Gòn mang tính biểu tượng kiến trúc.
Cách tiếp cận này cho thấy tư duy phát triển đã chuyển từ “giải quyết ùn tắc” sang “kiến tạo không gian sống”. Hạ tầng không chỉ phục vụ lưu thông hàng hóa mà còn nâng cao chất lượng môi trường, gia tăng giá trị bất động sản và thu hút đầu tư.
Về mặt kinh tế, đầu tư hạ tầng có hệ số lan tỏa cao, kích thích nhiều ngành nghề từ xây dựng, vật liệu, logistics đến dịch vụ. Về mặt xã hội, hạ tầng hoàn thiện giúp rút ngắn thời gian di chuyển, giảm chi phí vận tải, giảm tai nạn và ô nhiễm.
Quan trọng hơn, hạ tầng giao thông hiện đại là điều kiện tiên quyết để Thành phố Hồ Chí Minh chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, dựa trên công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và dịch vụ giá trị gia tăng.
Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các đô thị lớn trong khu vực Đông Nam Á ngày càng gay gắt, nếu không nâng cấp hạ tầng, Thành phố Hồ Chí Minh sẽ khó giữ được lợi thế thu hút đầu tư. Ngược lại, khi hệ thống vành đai, cao tốc, metro được khép kín, thành phố sẽ hình thành mạng lưới kết nối liên vùng hiệu quả, trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa và dịch vụ quy mô lớn.
Dịp Tết Nguyên đán vừa qua, nhiều công trình vẫn thi công với nhịp độ khẩn trương, hối hả. Việc thi công xuyên Tết tại các công trường Vành đai 3, An Phú, Mỹ Thủy không chỉ là nỗ lực kỹ thuật mà còn thể hiện tinh thần trách nhiệm và quyết tâm chính trị cao của cả hệ thống.
Ông Trần Quang Lâm, Giám đốc Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Năm 2026 tiếp tục là thời điểm triển khai đồng bộ quy hoạch hạ tầng giao thông, đường sắt và đường thủy theo tầm nhìn đến năm 2050 để xứng tầm một siêu đô thị. Từ những tuyến vành đai khép kín đến các nút giao đa tầng hiện đại, từ các tuyến metro xuyên tâm đến chiến lược tiến ra biển Đông, Thành phố Hồ Chí Minh đang bước vào giai đoạn tăng tốc mạnh mẽ về hạ tầng. Sự đồng bộ giữa quyết sách của Trung ương và quyết tâm hành động của thành phố đã tạo nên động lực mới cho phát triển.
Hạ tầng không chỉ là những con đường, cây cầu, mà là nền móng cho một tầm nhìn dài hạn: Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh trở thành siêu đô thị hiện đại, trung tâm tài chính-thương mại-logistics của khu vực. Với quyết tâm chính trị cao, cơ chế đặc thù linh hoạt và sự đồng lòng của người dân, doanh nghiệp, thành phố hoàn toàn có cơ sở để tin tưởng vào một giai đoạn bứt phá thực chất, bền vững trong kỷ nguyên mới.
