Để công tác này đạt hiệu quả, Thành phố đã ban hành cơ chế mới mang tính mở, minh bạch, gắn thu hút với hiệu quả đầu ra, để không chỉ khắc phục những hạn chế mà còn từng bước đưa nguồn nhân lực chất lượng cao trở thành trụ cột chiến lược trong mục tiêu phát triển nhanh và bền vững, xứng đáng vai trò đầu tàu của cả nước.
Đãi ngộ cạnh tranh, gắn với hiệu quả công việc
Thực hiện Kết luận số 205-KL/TW, ngày 7/11/2025 của Bộ Chính trị về các giải pháp đột phá trong tuyển dụng, bố trí, sử dụng và đãi ngộ cán bộ, Ban Thường vụ Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh đã ban hành kết luận chuyên đề nhằm cụ thể hóa thành cơ chế thực thi rõ ràng, khả thi.
Điểm nổi bật là cơ chế tuyển dụng đặc cách không qua thi tuyển đối với hai nhóm: Nhà khoa học trẻ, chuyên gia đầu ngành có thành tích nổi bật; nhà quản lý, quản trị doanh nghiệp có kinh nghiệm thực tiễn từ 5 năm trở lên trong lĩnh vực đặc thù. Đây là bước chuyển quan trọng từ tư duy “thi tuyển đồng loạt” sang “lựa chọn theo năng lực và thành tựu”.
Bên cạnh đó, thành phố xét tuyển sinh viên tốt nghiệp xuất sắc, đạt giải quốc gia, quốc tế; cho phép ký hợp đồng lao động gắn quyền lợi với sản phẩm đầu ra. Cách làm này thể hiện rõ định hướng: Thu hút không chỉ dựa vào bằng cấp, mà dựa trên năng lực thực chứng và cam kết cống hiến.
Đáng chú ý, thành phố cân đối khoảng 10% tổng quỹ lương hằng năm (không bao gồm phụ cấp) để thực hiện chính sách thu hút nhân tài. Đây là quyết định mang tính cam kết ngân sách cụ thể, thay vì chỉ dừng ở chủ trương.
Một trong những điểm đột phá là chính sách thu nhập tăng thêm ở mức cao so với mặt bằng khu vực công.
Sinh viên xuất sắc sau tuyển dụng được hưởng 100% lương và phụ cấp, cộng thêm tối thiểu 150% mức lương hệ số trong 5 năm đầu. Riêng nhà khoa học trẻ, chuyên gia đầu ngành và nhà quản lý doanh nghiệp được hưởng thu nhập tăng thêm tối thiểu 300% trong 5 năm.
Ngoài thu nhập, thành phố bố trí hoặc hỗ trợ nhà ở công vụ, ưu tiên mua nhà ở xã hội, hỗ trợ phương tiện đi lại, chăm sóc sức khỏe. Đối với chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài, thủ tục pháp lý được hỗ trợ tối đa.
Đặc biệt, việc bổ nhiệm, quy hoạch chức danh lãnh đạo có tính mở: Trường hợp xuất sắc có thể được xem xét bổ nhiệm, giới thiệu ứng cử vượt một cấp. Đây là cách tiếp cận mạnh dạn, tạo cơ hội phát triển nhanh cho người có năng lực thật sự.
Quan trọng hơn, toàn bộ quá trình tuyển chọn được thiết kế chặt chẽ: Từ xác định lĩnh vực ưu tiên, thành lập hội đồng chuyên gia, thẩm định hồ sơ, đến trình bày đề án trước hội đồng. Hợp đồng ký kết dựa trên nhiệm vụ, sản phẩm đầu ra và hiệu quả thực hiện. Cách làm này khắc phục tình trạng “trải thảm đỏ hình thức” nhưng thiếu cơ chế đánh giá cụ thể.
Tạo nền tảng cho tầm nhìn dài hạn
Những “đột phá” trong tư duy và hành động của các chủ trương, kế hoạch lần này được đánh giá là sẽ khắc phục nhiều hạn chế, tồn tại các chính sách đã ban hành trước đó. Cụ thể, từ năm 2018 đến 2024, chương trình tuyển dụng sinh viên xuất sắc và cán bộ khoa học trẻ chỉ tuyển được 9 trường hợp. Giai đoạn 2018-2023, thành phố thu hút 10 chuyên gia, trong đó 8 người ký hợp đồng chính thức. So với quy mô hơn 100.000 cán bộ, công chức, viên chức, con số này cho thấy sức hút của khu vực công còn hạn chế.
Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự cạnh tranh gay gắt của khu vực tư nhân và các tập đoàn quốc tế với mức thu nhập và môi trường làm việc vượt trội. Bên cạnh đó, thủ tục hành chính, cơ chế đánh giá chưa thực sự linh hoạt; môi trường nghiên cứu, điều kiện làm việc ở một số đơn vị chưa đáp ứng kỳ vọng của chuyên gia. Việc thẳng thắn nhìn nhận hạn chế là tiền đề quan trọng để điều chỉnh chính sách theo hướng thực chất và cạnh tranh hơn.
Sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu, Thành phố Hồ Chí Minh có diện tích 6.773 km², dân số 13,6 triệu người, lực lượng lao động hơn 7,2 triệu người; GRDP hợp nhất đạt gần 2,97 triệu tỷ đồng, chiếm 23,6% cả nước. Quy mô này đòi hỏi một chiến lược nhân lực tương xứng.
Trong ba chương trình đột phá theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030, phát triển nguồn nhân lực được xác định là một trong những đột phá quan trọng, trụ cột. Thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân 10-11%/năm, đến năm 2030 đạt GRDP bình quân đầu người 14.000-15.000 USD.
Để đạt được mục tiêu đó, nhân lực chất lượng cao phải trở thành động lực trung tâm của quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu, từ gia công sang sáng tạo, từ lợi thế chi phí thấp sang lợi thế tri thức và công nghệ.
Chính sách mới không chỉ nhằm “lấp chỗ trống nhân sự”, mà hướng tới xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, đầu tư mạnh cho hạ tầng khoa học, phòng thí nghiệm, cơ sở dữ liệu, thư viện; tạo không gian kết nối, tôn vinh và khuyến khích cống hiến.
Đây là bước chuyển từ tư duy thu hút đơn lẻ sang xây dựng môi trường phát triển toàn diện, nơi nhân tài không chỉ được đãi ngộ, mà còn được trao quyền, được thử thách và được ghi nhận bằng sản phẩm cụ thể.
Tầm nhìn đến năm 2045, Thành phố Hồ Chí Minh phấn đấu nằm trong nhóm 100 thành phố tốt nhất thế giới, trở thành siêu đô thị quốc tế của Đông Nam Á, trung tâm kinh tế, tài chính, giáo dục, y tế của châu Á.
Mục tiêu này không thể đạt được nếu thiếu đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản trị tầm vóc khu vực và quốc tế. Do đó, chính sách nhân lực hiện nay không chỉ phục vụ nhiệm kỳ 5 năm, mà đặt nền móng cho chiến lược dài hạn.
Việc dành 10% quỹ lương để thu hút nhân tài, xây dựng cơ chế tuyển chọn minh bạch, bổ nhiệm linh hoạt, đánh giá theo sản phẩm đầu ra cho thấy quyết tâm chính trị cao của thành phố trong việc cụ thể hóa chủ trương của Trung ương thành hành động thực tế.
Quan trọng hơn, cách tiếp cận mới đề cao trách nhiệm hai chiều: Thành phố tạo điều kiện tốt nhất, nhưng người được thu hút phải cam kết hiệu quả, đóng góp cụ thể, đo lường được. Đây là nền tảng của quản trị hiện đại.
Từ chủ trương lớn của Trung ương đến hành động cụ thể ở địa phương, Thành phố Hồ Chí Minh đang thể hiện quyết tâm mạnh mẽ trong việc đổi mới chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài. Những hạn chế của giai đoạn trước đã được nhìn nhận thẳng thắn để điều chỉnh bằng cơ chế cạnh tranh hơn, minh bạch hơn và gắn với hiệu quả thực chất.
Trong bối cảnh không gian phát triển mở rộng, quy mô kinh tế ngày càng lớn và mục tiêu vươn tầm khu vực, nguồn nhân lực chất lượng cao chính là “chìa khóa” bảo đảm thành phố giữ vững vai trò đầu tàu, dẫn dắt cả nước trên con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng.
